Delhi riots chargesheet invents conspiracy and enemy, as per script

Pratap Bhanu Mehta

The idea is not just to deflect attention from violence and discrimination, it is to declare any critic of the government a potential subversive

Delhi’s Police’s investigation against students and activists in connection with the Delhi riots is pushing the Indian state into a long dark night of tyranny. The riots are a serious matter. All perpetrators must be credibly identified and subject to the law. But instead, we are witnessing a project designed to crush civil society. If our freedom is to be saved, we need to understand what is at stake in what is happening in Delhi.

Normally, in a society constituted by the rule of law, we should let the investigation run its course before pronouncing judgment. But we are living in a world where the state, in partnership with the media, does not subscribe to this restraint. In case after case, it runs nightly media trials, destroying people’s lives and reputations. The state uses investigations, leaked evidence, chargesheets as pretexts for establishing narrative dominance and to intimidate. It is not interested in guilt or innocence. It is interested in demonstrating that it can destroy your life with impunity.

It can declare you a terrorist, it can declare you a drug lord, and it can charge you under UAPA. In the Delhi chargesheets, dozens and dozens of students and distinguished academics are facing exactly this prospect. “The law will take its own course”, the state wants to say. But, in the meanwhile, let us show you what we can do to you. How we can make an example of you so other intellectuals dare not speak. The law should take its own course when the state is interested in law. But when the state is using law as an instrument of ideological and physical intimidation, the phrase “let the law take its own course” becomes a cover to subvert our constitutional values.

What does the pattern of filing chargesheets suggest? It is following a script. The whole purpose is to argue that there is a liberal, left, Islamist conspiracy to embarrass and subvert the Indian state. The political class repeats this, the media parrots this and the police, as if on cue, frames the issues this way. The idea is not just to deflect attention from violence and discrimination, it is to declare any critic of the government a potential subversive. It is to invent an enemy of the people, in students and intellectuals. The state has diabolically shifted the emphasis away from investigation of the riots to delegitimising the anti-CAA protest.

The Indian police has, in the past, a patchy record in riot investigations. Just think of 1984. But there is something distinctive about the current conjuncture. Usually, the police botch up investigations to protect powerful perpetrators. This was often the pattern during Congress times. Sometimes there is pressure to produce results. In the process, the police can sometimes round up some usual suspects. But what is happening in Delhi is of a different order. It is the use of police to round up or send signals to critics of the government. It is an ideological witch hunt. This is being done by erasing the distinction between ideological positions and conspirators. The general trend now seems to be that mere thought, or a speech advocating a position, can make you part of a conspiracy to incite. This modus operandi was perfected in the Bhima Koregaon cases. There also the focus became not on the event, but targeting alleged ideological foes like Anand Teltumbde or Sudha Bharadwaj.

Opinion | When the state is silent, it becomes the citizen’s duty to speak up and express dissent

The second is to erase the distinction between legitimate protest and conspiracy against the state. Any democratic society allows for peaceful protest. You can also, at the margins, disagree about particular tactics. But the act of organising and coordinating a protest does not amount to subversion of the state. In the Delhi case, democratic protest is being deliberately confused with riots and subversion of the state. Organising a protest is being confused with organising a riot. Third, there is a novel theory of instigation at work. If you strongly argue that a particular policy was a subversion of constitutional values, and some incident carried out by someone else follows, you are responsible. But if ministers and politicians instigate a chorus of “goli maaro saalon ko” it is some kind of allegorical defence of the rule of law. The definition of incitement is partisan beyond belief.

If you read the alleged confessions of students and unidentified witnesses, it will remind you more of Mao’s China than a democratic republic. There is pressure on students to name and denounce their supposed ideological inspiration so that it can be presented to the world that the violence was the product of an ideological cabal. It is to deflect attention from the direct incitement provided by several BJP politicians. Think of the appalling human costs. Dozens of young people, whose politics you may not agree with, but whose only crime was to believe that this country could be better and risk something for that belief, will now be charged as if they were terrorists. It does not matter whether it is Sharjeel Imam or Umar Khalid or Devangana Kalita. It is a trap to think about the differences between them at this point, when the state has declared that thought is a crime, protest is subversion. The point is to send every young person a message: Choose between democratic protest, thinking or your life. The message is chilling.

I happened to be reading Professor Apoorvanand’s incandescently brilliant forthcoming book on Prem Chand, a deep meditation on the meaning of being human, when I heard he has been named in the chargesheet. He is one of India’s finest scholars of literature. He has been associated with the Left, but is a deeply Gandhian figure. His politics has been devoted to the pacification of violence. He also has a kind of absolute unconditional concern for others that Gandhi demonstrated. In a climate where even decent liberals run away from Muslim political figures, contortedly trying to find the right kind of Muslim to assuage their conscience, he openly embraced Umar Khalid as someone who was like his son. His concern for students is exemplary.

The idea that he can be interrogated by Delhi Police, named in a riots chargesheet and the shadow of UAPA hangs over him (like many others) should disconcert you. It should disconcert you that Kapil Mishra can tweet “In Delhi Umar Khalid, Tahir Hussain, Khalid Saifi, Safoora Zargar, Apoorvanand type people planned and murdered. They engaged in a 26/11 type terrorist attack. These terrorists, killers, should be hanged. Congratulations to Delhi Police.” Whose script is being followed? And congratulations indeed, Delhi police. Those who really incite roam free. But all of us who saw the Constitution as a site of hope are potential terrorists now.

This article first appeared in the print edition on September 25, 2020 under the title ‘You dare not speak’. The writer is contributing editor, The Indian Express

National Education Policy 2020: What is needed is a new kind of thinking

Written by Shyam Menon
One thing struck me as a major difference between the new National Education Policy and its predecessor. The previous policy, National Policy on Education 1986/1992, presented itself as an attempt to consolidate and build on all the earlier efforts, particularly NPE 1968. The new policy, NEP 2020, on the other hand, is very keen to establish that it is different (even in its name!) from everything of the past.

Nowhere in the policy does this attitude come across as starkly as it does in the section on higher education, which begins with a credo that “this policy envisions a complete overhaul and re-energising of the higher education system…” (p. 34). The policy starts with listing the problems currently faced by India’s higher education. The listing may be comprehensive, but there is no diagnosis of the underlying maladies. It is as though there is nothing to understand about what has made it possible, historically, for some of the current institutions, arrangements and practices to succeed even within the general gloom, and some successful ones of the past to have regressed into mediocrity.

The vision for higher education itself is quite wordy, and at places somewhat repetitive (for instance, the term “multidisciplinary” comes up repeatedly in the document and despite so much articulation on the subject, one is still left wondering what it is really all about), but comes across fairly clearly about how the higher education ecosystem will be by 2040. By that time, if the policy has its way, the Indian higher education ecosystem will be populated with higher education institutions (HEIs) comprising universities and colleges, public as well as private, all of which will be “multidisciplinary” and each populated by more than 3,000 students, at least one “in or near every district” (p. 35).

Universities will do research as well as postgraduate and undergraduate teaching, some research intensive and others teaching intensive, while colleges will be largely teaching at the undergraduate level, a number of them having “medium of instruction in local/Indian languages or bilingually” (p. 35). The colleges may manifest in clusters around universities as constituent colleges, or may be stand-alone autonomous ones. Ideally, all HEIs will eventually become “independent self-governing institutions” (p. 49) with considerable “faculty and institutional autonomy” (p. 34), having complied with a series of regulatory exercises that are “light but tight” (pp. 34, 47) operated by a large number of private accreditors overseen by a new set of regulatory institutions at the national level. By 2035, India’s higher education system will have doubled the Gross Enrolment Ratio to 50 per cent. The doubling of enrolment will be made possible by larger student strength in each HEI, a large number of new HEIs mostly in the private sector, by a refurbished Open and Distance Learning system and through the use of technologies including online modes.

While the vision is laid out pretty elaborately, the fact that we are starting not with a tabula rasa, but with existing imperfect institutions, both HEIs as well as the regulatory structures, the policy does not clarify how we will get there in two decades, indeed how we will accomplish the promised “complete overhaul and re-energising of the higher education system.” What the policy envisages is to build the edifice of an entirely new ecosystem of independent self-governing institutions with considerable autonomy for teachers from the debris of a “fragmented ecosystem” of “low standard teaching,” “lesser emphasis on research,” “suboptimal governance and leadership” and “ineffective regulatory system” (p. 33). No clear roadmap is laid out in the policy for this complete makeover.

The problem, as I see it, is that much of the mediocrity in the system that the policy rightly identifies stems out of a culture of mistrust and control, the seeds of which are in the very DNA of our larger system, not confined to higher education. So, it is a bit disappointing that the policy employs structures and mechanisms that are built out of the same genetic material to engineer the structural transformation of the entire ecosystem of higher education that it envisions.

When the policy envisages a set of national level regulatory institutions, it is willy-nilly giving in to centralisation and imposition of a uniform template. In fact, the NEP 2020 itself is an exercise of imposing uniformity and standardisation along a single axis of control and power, which is paradoxical given India’s size, population, diversity and constitutional federalism. The “light but tight” approach (whatever that means) in the regulatory processes is obviously well intentioned. But, from past experiences we know that these are mostly subverted by the deeply entrenched bureaucratic culture that will pervade any new institution created within the larger governmental ecosystem. One old institution may mitotically divide into four new ones, but the genetic material out of which these are created remains the same, and so does the institutional culture.

What is needed, perhaps, is a new kind of thinking, more along the lines of the “rhizomatic” model for social organisation and culture that Deleuze and Guattari (Gilles Deleuze and Felix Guattari, 1980, A Thousand Plateaus, Translated by Brian Massumi. London and New York: Continuum, 2004) have propounded. It is important to recognise that institutions are organic entities with their own histories and rooted firmly in, and engaging dynamically with, specific social and cultural contexts. Creation of a new ecosystem cannot be engineered through top-down fiats. Drawing an instance from ancient India, as the policy time and again does, Nalanda and Vallabhi did not reach their pinnacle of glory by complying with fiats that sought to prescribe their curricula and regulate their scholarship.

In fact, each of the ancient universities was unique; they were not cast in the same mould. They flourished in an environment of trust and freedom in which they themselves determined what their scholarly pursuits and teaching would be. Their patrons simply trusted their wisdom to carry out their work and supported them without breathing down their necks.

This article first appeared in the print edition on August 8, 2020 under the title ‘NEP 2020: The new old’. The writer is professor, Central Institute of Education, University of Delhi and former vice chancellor, Ambedkar University Delhi

Poverty, not age of marriage, is responsible for women’s poor health indicators

Written by Mary E John
We know only too well that India is usually near the bottom of the international rankings on gender indicators. India also has the largest absolute number of girls who marry below the age of 18. Therefore, raising the age of marriage to 21 could well be seen as a step towards gender equality that also addresses the health problems of young mothers and their infants. But unfortunately, this reasoning is both unsound and unwise.

The topic of “child marriage” in contemporary India has not received the attention it needs. Public discussion is confined to the occasional coverage in the media where child marriage and trafficking are often carelessly conflated. The periodic National Family Health Surveys (NFHS) provide an internationally-recognised measure of child marriage, namely, the proportion of those in the age group 20-24 years who married before reaching 18 years of age. In the latest survey, NFHS-4 of 2015-16, this proportion is 26.8 per cent, down from 47 per cent in 2005-06. This is a significant decline and the Census shows a similar trend between 2001 to 2011. Along with such impressive declines, NFHS-4 shows that only 6.6 per cent were marrying below the age of 15. In other words, the problem in India today is no longer of child marriage but late adolescent marriage, and a declining one. It might interest readers to know that there are no differences between Hindus and Muslims in these trends.

There is an almost global consensus on 18 years as the age of social adulthood. A common threshold for voting rights, driving privileges and much else (with employment and sexual consent at even younger ages), it is also the most common standard for marriage across the world. Scientists have recognised it as the age when the female body reaches full development, such that a healthy woman with adequate ante-natal care can be expected to have a healthy baby. It is already the legal age of marriage in India, so why the hurry to raise it above the international norm?

The best answer would probably go something like this: Raising the age of marriage will raise the age of motherhood, and thus the probability that mother and child will be healthier. It will also lower the fertility rate. But this answer rests on a partial truth that is dangerously misleading. Our health indicators on young mothers and their infants are as bad as they are because poorer (and therefore more malnourished) women are marrying at younger ages compared to their wealthier counterparts. If poor women continue to remain poor and malnourished, raising their age of marriage by a few years will change very little. Much of the same problems will recur when they marry at 21 years. This fact is confirmed by carefully disaggregated statistical analyses.

Moreover, fertility rates in India have been declining sharply. Demographers have been pleasantly surprised by the decline even in states like West Bengal and Telangana, which have high rates of early marriage. Poor families today are having small families. Little is gained by pushing them to have these children three years later.

On the other hand, if the legal age of marriage for women were raised to 21, and the trend shown in NFHS-4 holds, then 56 per cent of Indian women in the 20-24 year age group (who married below 21) would be without legal protections and whose families would be liable for punishment under the new law. This number shoots up to 75 per cent for those in the poorest 20 per cent of the population. Even in a progressive state like Kerala, famous for high levels of education and excellent health services, one-third (of women between 20-24) marry before they are 21. Remember that these numbers are under-estimates since they do not count those women currently in the 18-20 age group who might also marry before 21. How will it help to render such women without legal recourse by going beyond the international norm of 18 years?

There is so much else that must be tackled first. Numerous studies show that parents are investing in their daughters’ education (with near gender parity even in higher education), but our education system is failing the young. With few avenues of gainful employment for young women, a home-bound school drop-out becomes a source of anxiety, and marriage the only viable prospect. Well-intentioned conditional cash transfer schemes by state governments rewarding families who obey the law are popularly known as “dahej” (dowry) schemes. Instead of tackling gender inequality, they reinforce the belief that girls are a burden relieved only by marriage. To bring genuine change, we need free education beyond schooling for girls, coupled with job guarantees, especially for those from rural areas and vulnerable social locations. This would make it genuinely possible for girls to have some say as to whether, how or when they wished to marry.

This article first appeared in the print edition on July 31, 2020 under the title ‘Taking the easy way out’. John is a researcher at the Centre for Women’s Development Studies and author of the upcoming Child Marriage in an International Frame.

National Education Policy 2020 needs a close scrutiny, a full debate, for what it says and what it doesn’t

Kumkum Roy
The National Education Policy, an ambitious and complex document, laying down a road map for the next two decades, has been adopted in the midst of a pandemic and a lockdown, which renders discussion and debate difficult. Nevertheless, it requires closer scrutiny, in terms of its implications for the marginalised, disciplinary spaces, autonomy, and constitutional values, among other things.

What are its implications for the majority of those covered under the acronym SEDGs (Socially and Economically Disadvantaged Groups) in the text? Absent in the document, as far as I could see, is any mention of the term “caste”, apart from a fleeting reference to Scheduled Castes. Also absent is any mention of reservation in academic institutions, whether for students, teachers, or other employees. Reservation, necessary but not sufficient, is the bare minimum required in terms of affirmative action in the highly differentiated socio-economic milieu in which we exist. The silence of the document on this issue is troubling, to say the least.

Equally disturbing is the passing reference to educational institutions in tribal areas, designated as ashramshalas (NEP 1.8) and envisaged as part of the Early Childhood Children Education programme. What, one wonders, will be transacted in these institutions. While there are sections of the document (for instance, NEP 14.4) that describe ways in which SEDGs are supposed to gain access to higher education institutions, there is no time-frame that is specified. This is particularly crucial as the document visualises increased “benign” privatisation of education, attempting to distinguish this from commercialisation. In a situation of growing privatisation and the near collapse of public institutions of higher education, how these policies will be implemented is a matter of concern.

One of the buzz words in the document is multi-disciplinarity — an apparently attractive and flexible proposition, allowing learners to experiment with a variety of options. We learn (NEP 11.7) that “Departments in Languages, Literature, Music, Philosophy, Indology, Art, Dance, Theatre, Education, Mathematics, Statistics, Pure and Applied Sciences, Sociology, Economics, Sports, and other such subjects needed for a multidisciplinary, stimulating Indian education and environment will be established and strengthened at HEIs across the country.” While the list is unexceptionable, it is worth flagging what is missed out — fields of studies such as Women’s Studies or Gender Studies, Cultural Studies, Media Studies, Dalit Studies, Studies of Discrimination and Exclusion, Environmental Studies and Development Studies, all of which have developed over the last three or four decades. Many of these have engaged with multi-disciplinarity/inter-disciplinarity in exciting and disturbing ways, bringing to the fore issues of diversity, difference and identity. That these developments are ignored in what purports to be a forward-looking document is intriguing.

While there is a running refrain of autonomy and choice in the document, this is circumscribed at crucial junctures. For instance, the selection of vocational subjects in middle school is described as a fun choice. At the same time, it is to be exercised “as decided by States and local communities and as mapped by local skilling needs” (NEP 4.8).

Further up in the scheme of things is the National Testing Agency (NEP 4.38) which, we learn “will serve as a premier, expert, autonomous testing organisation to conduct entrance examinations… in higher educational institutions.” This is expected to be a means of “drastically reducing the burden on students, universities and colleges, and the entire education system.” That instead of an overarching centralised agency, an innovative educational policy would attempt to create space for context-specific and diverse modes of evaluation for different fields of learning is a possibility that remains unexplored.

Overall, HEIs will now be run by a Board of Governors (NEP 19.2), backed by legislative changes where required. Further centralisation is envisaged through the setting up of “the National Higher Education Regulatory Authority (NHERA)… to regulate in a ‘light but tight’ and facilitative manner, meaning that a few important matters — particularly financial probity, good governance, and full online and offline public disclosure of all finances, procedures, faculty/staff, courses, and educational outcomes — will be very effectively regulated, while leaving the rest to the judgment of the HEIs (NEP 20.4).” What, one wonders, remains in “the rest”.

While we have been hearing a great deal about the benefits of being atma-nirbhar, the policy explicitly facilitates the presence of foreign universities within higher education. Also, and perhaps more intriguing, these universities are held up as ideals to be emulated. So “MERUs (Multidisciplinary Education and Research Universities) will be set up and will aim to reach the global status of, e.g., the Ivy League Universities in the US.” (NEP 11.10)

Several universities and HEIs have evolved and sustained democratic mechanisms, including academic and executive councils. These formulate, discuss, and implement policies, courses and other institutional matters. What has made them vibrant institutions is the presence of faculty and students, elected, as well as on the basis of seniority and rotation. Jettisoning these structures, norms and practices for a linear top-down mode of administration, as envisaged, will deprive members of HEIs of an opportunity to engage with the challenges of democratic functioning.

Also worrisome is what happens with the Constitution — while an assortment of values are identified as constitutional, including “knowledge and practice of human and constitutional values (such as patriotism, sacrifice, non-violence, truth, honesty, peace, righteous conduct, forgiveness, tolerance, mercy, sympathy, helpfulness, cleanliness, courtesy, integrity, pluralism, responsibility, justice, liberty, equality, and fraternity)” (NEP 4.23), and there is an occasional mention of fundamental duties, one searches in vain for any allusion to fundamental rights. Are these to be erased from the memories of future generations?

It is to be hoped that beyond the immediate excitement that the announcement of the implementation of the NEP has generated, there will be opportunities to examine its long-term implications, and, if necessary, revisit it, before it is actually implemented.

The writer is professor, Centre for Historical Studies, JNU. She has been involved in developing textbooks and

സാമൂഹികതയുടെ മടങ്ങിവരവ്

സുനിൽ പി ഇളയിടം
മഹാമാരികൾ വന്നതുപോലെ മടങ്ങിപ്പോകില്ല. മഹാമാരികളുടെ ചരിത്രം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന വലിയ പാഠങ്ങളിലൊന്ന് അതാണ്. ക്രിസ്തുവിനും അഞ്ച് നൂറ്റാണ്ടുമുമ്പ് ഏഥൻസിനെ വിഴുങ്ങിയ മഹാമാരിമുതൽക്കേ ഇത് കാണാനാകും. ഏഥൻസിന്റെ സർവപ്രതാപങ്ങളും അന്ന് നിലംപൊത്തി. നിലനിൽക്കുന്ന ജീവിതക്രമത്തെയും സാമൂഹ്യവ്യവസ്ഥയെയും മഹാമാരികൾ വലിയതോതിൽ മാറ്റിമറിക്കും. പഴയലോകം അതേപടി തുടരുന്നത് അസാധ്യമാക്കും.

ലോകത്തെ ഇന്ന് വലയംചെയ്തിരിക്കുന്ന കോവിഡ്–- 19 എന്ന മഹാമാരിയുടെ കാര്യവും വ്യത്യസ്തമല്ല. രണ്ട് നൂറ്റാണ്ടെങ്കിലുമായി തുടരുന്ന ആധുനിക ലോകവ്യവസ്ഥയെ അത് പ്രതിസന്ധിയിലാഴ്ത്തിയിരിക്കുന്നു. സർവപ്രതാപം നിറഞ്ഞ രാഷ്ട്രങ്ങൾ മൂക്കുകുത്തുന്നു. മുതലാളിത്ത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ ചരിത്രത്തിലെ വലിയ പ്രതിസന്ധിയെ നേരിടുകയാണ് ഇപ്പോൾ. പുതിയ ലോകക്രമത്തെക്കുറിച്ച് പലരും പ്രവചിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളുടെ വീട്ടകങ്ങളിലേക്കുതന്നെ ഈ പ്രതിസന്ധി കടന്നുകയറിയിട്ടുണ്ട്. ഒരുപക്ഷേ, രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധംപോലും ഇത്രയും ആഴത്തിൽ ആ വീട്ടകങ്ങളിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ടാകില്ല. ഇതിനെയെല്ലാം മുൻനിർത്തി, മാനവനാഗരികത വ്യവസ്ഥാപരമായ ഒരു പരിവർത്തനത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണോ എന്ന ചോദ്യം വ്യാപകമായി ഉന്നയിക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

സാമൂഹ്യ അകലം പാലിക്കുക എന്നതാണ് ലോകത്തിന്റെ പുതിയ മുദ്രാവാക്യം. കോവിഡ്–- 19ന്റെ വ്യാപനത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും സമർഥവും ഫലപ്രദവുമായ മാർഗമായി അത് മാറിക്കഴിഞ്ഞു. അടച്ചിടലുകളുടെ കാലം കഴിഞ്ഞാലും ദീർഘകാലത്തേക്ക് സാമൂഹ്യ അകലം എന്നത് ലോകത്തിന്റെ ജീവിതശീലങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമായി തുടരും എന്നത് ഉറപ്പാണ്. വലിയ വലിയ ഒത്തുചേരലുകൾ, സമ്മേളനങ്ങൾ, ഉത്സവങ്ങൾ, പൊതുവെ ഇവയെല്ലാം ഇനിയും പ്രയാസകരമായി തുടരും. സംഘം ചേർന്നുള്ള പ്രവൃത്തികളും ആവിഷ്കാരങ്ങളും അപ്രാപ്യമായി അവശേഷിക്കും. തമ്മിൽ തമ്മിൽ അകലം പാലിക്കാൻ ഓരോ മനുഷ്യനും ശ്രദ്ധാലുവാകുന്ന, അകന്നുനിൽക്കലിൽ ഒരുമ കണ്ടെത്തേണ്ടിവരുന്ന, ഒരു സാഹചര്യം രൂപപ്പെടുകയാണ്. മനുഷ്യവംശത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ അസാധാരണ സന്ദർഭങ്ങളിലൊന്നാണത്. ജീവിതത്തിന്റെ ഇതുവരെയുള്ള ക്രമങ്ങളെ അത് എങ്ങനെയൊക്കെ മാറ്റിമറിക്കും എന്ന് വ്യക്തമാകാനിരിക്കുന്നതേയുള്ളൂ. എന്തായാലും പഴയ ലോകക്രമത്തിന് അതേപടി തിരിച്ചുവരാനാകില്ലെന്ന് മിക്കവരും കരുതുന്നുണ്ട്. നാഗരികതാ പരിണാമം (സിവിലൈസേഷണൽ ചെയ്‌ഞ്ച്) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ഒരു പരിവർത്തന സന്ദർഭമാണ് ഇതെന്ന് പലരും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

 

ഈ പ്രതിസന്ധി ജീവിതത്തെയും ലോകക്രമത്തെയും എങ്ങനെയെല്ലാം മാറ്റിമറിക്കും എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ലോകത്തെ വലിയ ചിന്തകർ പലതരം നിരീക്ഷണങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്ലാവെയ് സീസെക്, നോം ചോംസ്കി, യുവാൽനോവ ഹരാരി, അർജുൻ അപ്പാദുരൈ എന്നിങ്ങനെ ഒട്ടനവധിപേർ കോവിഡ്–- 19ന്റെ സാമൂഹ്യ ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് ശ്രദ്ധേയമായ നിഗമനങ്ങൾ പലതും മുന്നോട്ടുവച്ചുകഴിഞ്ഞു. കഴിഞ്ഞ രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടിലധികമായി പ്രബലമായി തുടരുന്ന മുതലാളിത്തം എന്ന വ്യവസ്ഥയുടെ അഗാധമായ പ്രതിസന്ധിസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായാണ് സിസെക്കിനെയും ചോംസ്കിയെയും പോലുള്ളവർ ഇതിനെ കാണുന്നത്. പുതിയ തരത്തിലുള്ള ഒരു കമ്യൂണിസത്തിന്റെ, (സാർവദേശീയതയുടെയും ആഗോള സാഹോദര്യത്തിന്റെയും) സന്ദർഭമായി സിസെക് ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്നുണ്ട്. നിയോലിബറലിസം കെട്ടഴിച്ചുവിട്ട മൂലധനഭ്രാന്ത് ആരോഗ്യപരിപാലനത്തെ വിഴുങ്ങിയതിന്റെ ഉത്തമോദാഹരണമായി നോം ചോസ്കി ഇതിനെ കാണുന്നു. മറുഭാഗത്ത്, അമിതാധികാരപരവും അതികേന്ദ്രീകൃതവുമായ ഭരണകൂടങ്ങളിലേക്കും ജീവിതക്രമങ്ങളിലേക്കുമുള്ള വഴിതിരിയലിന്റെ സാധ്യതയാണ് യുവാൽനോവ ഹരാരിയും അർജുൻ അപ്പാദുരൈയും മറ്റും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുള്ളത്. സാർവദേശീയതയുടെയും ആഗോളസാഹോദര്യത്തിന്റെയും സന്ദർഭമായിരിക്കെത്തന്നെ, അതിനെതിരെ ദേശീയമായ ഉൾവലിയലിന്റെയും അതിർത്തികൾ അടയ്ക്കലിന്റെയും അമിതാധികാരത്തിന്റെയും ഭീഷണമായ മേൽനോട്ടങ്ങളുടെയും (സർവൈലൻസ്‌) ഒക്കെ ലോകത്തിലേക്ക് വർത്തമാനകാലം പരിണമിക്കാമെന്ന സാധ്യതയാണ് അവർ കാണുന്നത്. ഭാവിയുടെ ഗതി പ്രവചനാതീതമാണ്. അക്കാര്യം അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ ഉറപ്പു പറയാവുന്ന ഒരു കാര്യമുണ്ട്. മനുഷ്യവംശത്തിന്റെയും നാഗരികതയുടെയും ചരിത്രം നിസ്സംശയമായും ഒരു വഴിത്തിരിവിലെത്തിയിരിക്കുന്നു.

ഈ വഴിത്തിരിവിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് പറയാവുന്ന ഒരു കാര്യം ‘സാമൂഹികതയുടെ മടങ്ങിവരവ്' എന്ന ആശയമാണ്. ഇത് പുറമേക്ക് കൗതുകകരമായി തോന്നാവുന്ന ഒരു കാര്യമാണ്. ‘സാമൂഹ്യ അകലം പാലിക്കൽ' അടിസ്ഥാന സ്വഭാവമായി മാറിയ ഒരു സന്ദർഭത്തെ മുൻനിർത്തി ‘സാമൂഹികതയുടെ മടങ്ങിവരവ്' എന്ന് എങ്ങനെയാണ് പറയാനാവുക? ‘സാമൂഹ്യ അകലം പാലിക്കൽ' എന്ന ആശയത്തിന് കേരളം നൽകിയ വിശദീകരണം ഇവിടെ കൂടുതൽ സംഗതമാണ്. ‘ശാരീരികമായ അകലം; സാമൂഹികമായ ഒരുമ' എന്നാണ് മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയൻ ‘സോഷ്യൽ ഡിസ്റ്റൻസിങ്‌' എന്നതിനെ വിശദീകരിച്ചത്. കോവിഡ്–- 19 ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവന്ന ലോകസന്ദർഭത്തിൽ ഇത് വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നാണ്. ഒരർഥത്തിൽ, മുതലാളിത്ത ജീവിതക്രമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ വിമർശനംകൂടിയാണ് ഈ ആശയം.

വ്യക്തി എന്ന അടിസ്ഥാന ഏകകത്തെ മുൻനിർത്തിയാണ് മുതലാളിത്തസമൂഹം വികസിച്ചുവന്നത്. വ്യക്തിയും സമൂഹവും അവിടെ വിപരീതദ്വന്ദങ്ങൾ ആയിരുന്നു. (ഈ സങ്കല്പത്തിന്റെ ഗാഢവിമർശനം എന്ന നിലയിലാണ് മനുഷ്യനെ സാമൂഹ്യബന്ധങ്ങളുടെ സമുച്ചയം (എൻസെംബിൾ ഓഫ്‌ സോഷ്യൽ റിലേഷൻസ്‌) എന്ന് മാർക്സ് വിശദീകരിച്ചത്.) പത്തൊമ്പതും ഇരുപതും നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെ വളർന്നുവികസിച്ച മുതലാളിത്തലോകം അടിസ്ഥാനപരമായി വ്യക്തിവാദപരമായിരുന്നു. അവിടെ ആരോഗ്യവും രോഗവും വ്യക്തിപരമായ കാര്യങ്ങളാണ്. എന്റെ രോഗം എന്റെ സ്വകാര്യപ്രശ്നവും എന്റെ ആരോഗ്യം എന്റെ വ്യക്തിപരമായ കാര്യവും ആയിരുന്നു. ആരോഗ്യം എന്ന സങ്കല്പത്തെ സ്വകാര്യവ്യക്തി (പ്രൈവറ്റ്‌ ഇൻഡിവിജ്വൽ) എന്ന ആശയവുമായി മുതലാളിത്തം കൂട്ടിക്കലർത്തി. ഈ അടിസ്ഥാനത്തിനു മുകളിലാണ് ആരോഗ്യപരിപാലനത്തിന്റെ ആധുനിക സംവിധാനങ്ങൾ കെട്ടിപ്പൊക്കപ്പെട്ടത്. നവഉദാരവൽക്കരണ കാലമായപ്പോൾ ആരോഗ്യപരിപാലനം സമ്പൂർണമായി മൂലധനത്തിന്റെയും ലാഭത്തിന്റെയും പിടിയിലായി. പണവും സാങ്കേതികവിദ്യയും വ്യക്തിപരതയും കൈകോർത്തുനിൽക്കുന്ന ഒന്നായി അത് മാറി. വ്യക്തികളുടെ ആരോഗ്യപരിപാലനവും പൊതുജനാരോഗ്യവും വഴിപിരിഞ്ഞു.

ആധുനിക കേരളത്തിന്റെ രൂപീകരണവേളമുതൽ ഇവിടെ പ്രബലമായി തുടരുന്ന സാമൂഹികത എന്ന ആശയത്തിന്റെയും അതിന്റെ വിവിധ രൂപത്തിലുള്ള സാക്ഷാൽക്കാരത്തിന്റെയും വിജയംകൂടിയാണത്. കേരളം ആധുനികമായത് സാങ്കേതികവും ഉപകരണപരവുമായ തലങ്ങളിൽ ആധുനികതയെ പുണർന്നതുകൊണ്ടുമാത്രമല്ല. മറിച്ച് ആധുനികമായ അവബോധത്തെക്കൂടി വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ്.

കോവിഡ്–-19ന്റെ ഒരു സവിശേഷ പ്രാധാന്യം അത് ആരോഗ്യപരിപാലനത്തെ വ്യക്തിപരം എന്നതിൽനിന്ന് സാമൂഹികം എന്നതിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവന്നു എന്നതാണ്. ഒരാളുടെ ആരോഗ്യവും അയാൾക്കുമാത്രമായി സംരക്ഷിക്കാനാകില്ല എന്ന തിരിച്ചറിവ് ഇപ്പോഴുണ്ട്. എന്റെ ആരോഗ്യം സാമൂഹ്യാരോഗ്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന ബോധ്യം ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെതന്നെ ഒരാളുടെ രോഗാവസ്ഥ അയാളുടെമാത്രം പ്രശ്നമല്ലെന്നും വന്നുകഴിഞ്ഞു. രോഗിക്കും അയാളുടെ കുടുംബത്തിനുംമാത്രം ബാധകമായത് എന്നതിൽനിന്ന് സമൂഹത്തിനാകെ ബാധകമായ ഒന്നാണ് രോഗം എന്നുവന്നിരിക്കുന്നു. ഒരാൾ മറ്റൊരാളുടെ തുടർച്ചയാണ് എന്ന നിലയിൽ മനുഷ്യരുടെ ആരോഗ്യത്തെയും രോഗത്തെയും പരിഗണിക്കേണ്ടിവന്നിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വ്യക്തിപരമായ തലത്തിനപ്പുറം സാമൂഹികമായ തലത്തിൽവച്ച് രോഗത്തെയും ആരോഗ്യത്തെയും മനസ്സിലാക്കാനും കൈകാര്യം ചെയ്യാനും നാം നിർബന്ധിതരായിത്തീർന്നിരിക്കുന്നു എന്നതാണ് കോവിഡ്–-  19 സന്ദർഭം ഉയർത്തിയ ഒരു സമീക്ഷ. ആധുനികലോകത്തിലെ വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃതമായ രോഗആരോഗ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെയും നിയോലിബറൽ കാലത്തെ ആരോഗ്യവിപണിയുടെയും ഗാഢവിമർശനംകൂടിയാണ് ഇത്.

മഹാമാരിയെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിൽ കേരളം നേടിയ വിജയത്തെ വിലയിരുത്തേണ്ടത് ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കൂടിയാണ്. ആധുനിക കേരളത്തിന്റെ രൂപീകരണവേളമുതൽ ഇവിടെ പ്രബലമായി തുടരുന്ന സാമൂഹികത എന്ന ആശയത്തിന്റെയും അതിന്റെ വിവിധ രൂപത്തിലുള്ള സാക്ഷാൽക്കാരത്തിന്റെയും വിജയംകൂടിയാണത്. കേരളം ആധുനികമായത് സാങ്കേതികവും ഉപകരണപരവുമായ തലങ്ങളിൽ ആധുനികതയെ പുണർന്നതുകൊണ്ടുമാത്രമല്ല. മറിച്ച് ആധുനികമായ അവബോധത്തെക്കൂടി വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ്. നവോത്ഥാനകാലംമുതൽ ആരംഭിച്ച ഒന്നാണത്. ആധുനികമായ ഈ അവബോധത്തിന്റെ കേന്ദ്രം ‘സാമൂഹികത' എന്ന ആശയമായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസംമുതൽ ദൈവഭാവനവരെയുള്ള തലങ്ങളിൽ അത് വേരുപിടിച്ചുനിന്നു. കർഷകസമരങ്ങളും ദേശീയപ്രസ്ഥാനവും ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയവും ഗ്രന്ഥശാലാപ്രസ്ഥാനവും സാക്ഷരതാപ്രസ്ഥാനവും സ്ത്രീശാക്തീകരണവും എല്ലാം ഈ സാമൂഹികതാസങ്കല്പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉയർന്നുവന്നവയാണ്. കേരളത്തിലെ അനന്യമായ പൊതുജനാരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെയും പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനവും മറ്റൊന്നല്ല.

അവബോധതലത്തിലും സ്ഥാപനസംവിധാനങ്ങളുടെ തലത്തിലും ഒരുപോലെ ബലമുള്ള ഈ സാമൂഹികതയാണ് കോവിഡ്–-19നെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിൽ കേരളത്തെ വിജയിപ്പിച്ചത്. പ്രാഥമിക ആരോഗ്യകേന്ദ്രങ്ങൾ, കുടുംബശ്രീ സംവിധാനം, തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾ, പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മകൾ ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് നടത്തിയ രോഗപ്രതിരോധത്തിന്റെ വിശാലമായ ഒരു ചിത്രം നമുക്ക് മുന്നിലുണ്ട്. സാമൂഹികതയുടെ വലിയ ഒരു വിജയദൃശ്യമാണത്. സമ്പത്തിനെയും സാങ്കേതിക മികവിനെയും മുൻനിർത്തി ലോകത്തെ വൻശക്തികൾ കെട്ടിപ്പടുത്ത എല്ലാ സംവിധാനങ്ങളും കോവിഡിനു മുന്നിൽ പരാജയമടഞ്ഞപ്പോൾ കേരളം അതിൽ നേടിയ വിജയം സാമൂഹികതയുടെ വിജയമാണ്.

നവഉദാരവൽക്കരണം അരങ്ങുവാണ കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിൽ ഈ സാമൂഹികതയെയും അതുവഴി രൂപപ്പെട്ട പൊതു സംവിധാനങ്ങളെയും തകർക്കാനുള്ള വലിയ ശ്രമങ്ങളാണ് നടന്നത്. കേരളത്തിൽ വലതുപക്ഷ മധ്യവർഗം പൊതുസംവിധാനങ്ങളെ പുച്ഛിക്കുകയും പടിയടച്ച് പുറത്താക്കുകയുംചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ–- ആരോഗ്യമേഖലകളെ സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കാനുള്ള നാനാതരം ശ്രമങ്ങൾ അരങ്ങേറി. ചെറുതും വലുതുമായ സമരങ്ങളിലൂടെയും ഇടതുപക്ഷ ഭരണകൂട ഇടപെടലുകളിലൂടെയും അതിനെ കഴിയുന്നത്ര പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതിന്റെ വിജയംകൂടിയാണ് കോവിഡ് പ്രതിരോധത്തിൽ നാം കൈവരിച്ച നേട്ടത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ഈ സന്ദർഭത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഉള്ളടക്കവും അതുതന്നെയാണ്. വ്യക്തിവാദത്തിനും മൂലധനവാദത്തിനും വിപണിവാദത്തിനും എതിരായ സാമൂഹികതയുടെ രാഷ്ട്രീയവിജയംകൂടിയാണത്. കോവിഡ് പ്രതിരോധത്തിലെ വിജയപതാകയോടൊപ്പം അതിന്റെ ഈ രാഷ്ട്രീയ ഉള്ളടക്കത്തെയും നാം ഉയർത്തിപ്പിടിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

കോ​വി​ഡ് കാ​ല​ത്തെ പൗ​രാ​വ​കാ​ശ ധ്വം​സ​ന​ങ്ങ​ള്‍

ഡോ. ​താ​ജ്​ ആ​ലു​വ
കൊ​റോ​ണ​യു​ടെ അ​ടി​യ​ന്ത​ര സാ​ഹ​ച​ര്യം മു​ൻ​നി​ർ​ത്തി ലോ​ക​മെ​ങ്ങും സ​ർ​ക്കാ​റു​ക​ള്‍ പ്ര​ഖ്യാ​പി​ച്ച ക​ർ​ശ​ന ന​ട​പ​ടി​ക​ള്‍ ക​ടു​ത്ത പൗ​രാ​വ​കാ​ശ​ലം​ഘ​ന​ങ്ങ​ൾ​ക്ക്​ വ​ഴി​വെ​ക്കു​ന്നു​വെ​ന്ന വി​മ​ർ​ശ​നം ദി​നേ​ന കൂ​ടി​വ​രു​ക​യാ​ണ്. സ്വ​കാ​ര്യ​ത​യി​ലേ​ക്ക്​ ക​ട​ന്നു​ക​യ​റു​ന്ന ഫോ​ൺ ചോ​ർ​ത്ത​ല്‍ മു​ത​ല്‍ സോ​ഷ്യ​ല്‍ ഡി​സ്​​റ്റ​ൻ​സി​ങ്ങിെ​ൻ​റ പേ​രി​ല്‍ ക​ർ​ഫ്യൂ ന​ട​പ്പാ​ക്കാ​ൻ പ​ട്ടാ​ള​ത്തെ ഉ​പ​യോ​ഗി​ക്കു​ക​യും അ​നു​സ​രി​ക്കാ​ത്ത​വ​രെ വെ​ടി​വെ​ക്കാ​ൻ ഉ​ത്ത​ര​വി​ടു​ക​യും ചെ​യ്യു​ന്ന​തു​വ​രെ​യു​ള്ള ആ​ത്യ​ന്തി​ക ന​ട​പ​ടി​ക​ളാ​ണ് ഭ​ര​ണ​കൂ​ട​ങ്ങ​ള്‍ സ്വീ​ക​രി​ക്കു​ന്ന​ത്. 

വൈ​റ​സ്ബാ​ധ​യെ​ക്കു​റി​ച്ച്​ അ​റി​യാ​നും വ്യാ​പ​നം നി​യ​ന്ത്രി​ക്കാ​നു​മെ​​ന്ന ന്യാ​യ​ത്തി​ലാ​ണ്​ പൗ​ര​രു​ടെ ഫോ​ണി​ലേ​ക്ക് ഭ​ര​ണ​കൂ​ട​ങ്ങ​ള്‍ ആ​ദ്യം നു​ഴ​ഞ്ഞു​ക​യ​റി​യ​ത്. ചൈ​ന, ദ​ക്ഷി​ണ കൊ​റി​യ, ഇ​റ്റ​ലി, ഇ​സ്രാ​യേ​ല്‍ തു​ട​ങ്ങി​യ രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ള്‍ പൗ​ര​രു​ടെ ഫോ​ണ്‍ ലൊ​ക്കേ​ഷ​ൻ അ​റി​യാ​നു​ള്ള സോ​ഫ്റ്റ് വെ​യ​റു​ക​ള്‍, സി.​സി.​ടി​വി ദൃ​ശ്യ​ങ്ങ​ള്‍, ക്രെ​ഡി​റ്റ് കാ​ർ​ഡ് വി​വ​ര​ങ്ങ​ള്‍ തു​ട​ങ്ങി​യ​വ വ്യാ​പ​ക​മാ​യി ഉ​പ​യോ​ഗ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യാ​ണ് ഇ​ത് നി​ർ​വ​ഹി​ക്കു​ന്ന​ത്. ആ​ർ​ക്കും കു​റ്റ​പ്പെ​ടു​ത്താ​നാ​വാ​ത്ത അ​നി​ത​ര​സാ​ധാ​ര​ണ സ്ഥി​തി​വി​ശേ​ഷം ദു​രു​പ​യോ​ഗം ചെ​യ്താ​ണ് സ​ക​ല മാ​ധ്യ​മ​ങ്ങ​ളും ഉ​പ​യോ​ഗ​പ്പെ​ടു​ത്തി ഭ​ര​ണ​കൂ​ട​ങ്ങ​ള്‍ ഇ​പ്പ​ണി​ക്ക് മു​തി​രു​ന്ന​ത്. ചൈ​ന പോ​ലു​ള്ള രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ള്‍ ഫോ​ണ്‍ ട്രാ​ക്കി​ങ്ങാ​ണ്​ ഇ​തി​ന്​ ഏ​റ്റ​വും ന​ന്നാ​യി ഉ​പ​യോ​ഗ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ​ത്.

പൊ​തു​സു​ര​ക്ഷ​ക്ക് ഇ​ത്ത​രം ന​ട​പ​ടി​ക​ളെ​ടു​ക്കാ​നു​ള്ള ഭ​ര​ണ​കൂ​ട അ​വ​കാ​ശം നി​ല​നി​ല്‍ക്കെ, വ്യ​ക്തി​യു​ടെ സ്വ​കാ​ര്യ​ത​ക​ളി​ലേ​ക്ക്​ ക​ട​ന്നു​ക​യ​റു​ന്ന​തി​െ​ൻ​റ അ​തി​രു​ക​ളൊ​ക്കെ പാ​ടേ ലം​ഘി​ച്ചാ​ണ് ഈ ​പ്ര​ക്രി​യ മു​ന്നേ​റു​ന്ന​ത്. കൊ​റോ​ണ പ്ര​തി​സ​ന്ധി ക​ട​ന്നു​പോ​യാ​ലും സ​ർ​ക്കാ​റു​ക​ള്‍ ഇ​തൊ​രു ത​ഞ്ച​മാ​യി​ക്ക​ണ്ട്​ സ​ക​ല പൗ​രാ​വ​കാ​ശ​ങ്ങ​ളും ഈ ​വി​ഷ​യ​ത്തി​ല്‍ ലം​ഘി​ക്കു​മെ​ന്ന്​ ഉ​റ​പ്പാ​യി. 

കോ​വി​ഡ്​ നി​രീ​ക്ഷി​ക്കു​ന്ന മ​റ​വി​ല്‍ എ​ല്ലാ​വ​രു​ടെ​യും സ്വ​കാ​ര്യ​ത​യി​ലേ​ക്ക് ക​ട​ന്നു​ക​യ​റി ധാ​രാ​ളം വി​വ​ര​ങ്ങ​ള്‍ ചൈ​ന ചോ​ർ​ത്തി​യെ​ടു​ത്തു. ഐ​റി​സ് സ്കാ​ൻ ഉ​ള്‍പ്പെ​ടെ​യു​ള്ള ബ​യോ​മെ​ട്രി​ക്​ വി​വ​ര​ങ്ങ​ളു​പ​യോ​ഗ​പ്പെ​ടു​ത്തി നേ​ര​ത്തെ ശേ​ഖ​രി​ച്ച വ്യ​ക്തി​ഗ​ത വി​വ​ര​ങ്ങ​ളോ​ടൊ​പ്പം ആ​രോ​ഗ്യ​വി​വ​ര​ങ്ങ​ളും മ​റ്റു​പ​ല സ്വ​കാ​ര്യ​വി​വ​ര​ങ്ങ​ളും ചേ​ർ​ത്ത് ആ​രോ​ഗ്യ​വ​കു​പ്പും പൊ​ലീ​സും ഉ​പ​യോ​ഗ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. 

ല​ണ്ട​നി​ലെ യൂ​നി​വേ​ഴ്സി​റ്റി കോ​ള​ജി​ല്‍ അ​സോ​സി​യേ​റ്റ്  പ്ര​ഫ​സ​റാ​യ ദ​ക്ഷി​ണ കൊ​റി​യ​ക്കാ​ര​ൻ ഡോ. ​ജു​ങ്​ വോ​ൻ സ​ണ്‍ ഈ​യ​ടു​ത്ത് നാ​ട്ടി​ല്‍ പോ​യ​പ്പോ​ള്‍ അ​ധി​കൃ​ത​ർ ആ​ദ്യം ആ​വ​ശ്യ​പ്പെ​ട്ട​ത് മൊ​ബൈ​ല്‍ ഫോ​ണി​ല്‍ ഒ​രു ആ​പ്ലി​ക്കേ​ഷ​ൻ  ഡൗ​ണ്‍ലോ​ഡ് ചെ​യ്യാ​നാ​ണ്. ദി​വ​സ​വും ഈ ​ആ​പ്പി​ലൂ​ടെ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​െ​ൻ​റ ആ​രോ​ഗ്യ​വി​വ​ര​ങ്ങ​ള്‍ അ​വ​ർ ചോ​ദി​ച്ച​റി​ഞ്ഞു കൊ​ണ്ടി​രു​ന്നു. കൊ​റോ​ണ ല​ക്ഷ​ണ​ങ്ങ​ളു​ണ്ടെ​ങ്കി​ല്‍ ന​ട​പ​ടി​യെ​ടു​ക്ക​ലാ​യി​രു​ന്നു ല​ക്ഷ്യം. എ​ന്നു​മാ​ത്ര​മ​ല്ല, ഈ ​ആ​പ്പു​പ​യോ​ഗി​ച്ച് അ​ദ്ദേ​ഹം അ​നു​മ​തി കൂ​ടാ​തെ വീ​ടു​വി​ട്ടു​പോ​കു​ന്നു​ണ്ടോ എ​ന്നും അ​ധി​കൃ​ത൪ നി​രീ​ക്ഷി​ച്ചു. അ​ങ്ങ​നെ പോ​കു​ന്ന​വ​ർ​ക്ക് പ​തി​നാ​യി​രം ഡോ​ള​റാ​ണ് പി​ഴ നി​ശ്ച​യി​ച്ചി​രു​ന്ന​ത്. ഒ​രാ​ള്‍ക്ക് കൊ​റോ​ണ ബാ​ധ​യു​ണ്ടെ​ന്നു തെ​ളി​ഞ്ഞാ​ല്‍ അ​യാ​ളു​ടെ വി​വ​ര​ങ്ങ​ള്‍ ഉ​ട​ൻ​ത​ന്നെ ആ​പ്പി​ല്‍ ചേ​ർ​ക്കു​ക​യും അ​ത് ഗ​വ​ണ്‍മെ​ൻ​റ്​ വെ​ബ്സൈ​റ്റി​ല്‍ പ്ര​സി​ദ്ധീ​ക​രി​ക്കു​ക​യും ചെ​യ്യും. അ​തോ​ടെ അ​യാ​ളു​ടെ സ​ക​ല നീ​ക്ക​ങ്ങ​ളും എ​ല്ലാ​വ​ർ​ക്കും അ​റി​യാ​മെ​ന്ന നി​ല​യാ​യി. 

ഇ​സ്രാ​യേ​ലി​ൽ അ​ടി​യ​ന്ത​രാ​വ​സ്ഥ പ്ര​ഖ്യാ​പി​ച്ച്​ മു​ഴു​വ​ൻ വ്യ​ക്തി​ക​ളു​ടെ​യും ലൊ​ക്കേ​ഷ​ൻ അ​ടി​സ്ഥാ​ന​മാ​ക്കി​യ വി​വ​ര​ങ്ങ​ള്‍ ഗ​വ​ണ്‍മെ​ൻ​റ്​ കൈ​ക്ക​ലാ​ക്കി. ഇ​റ്റ​ലി​യി​ലും മൊ​ബൈ​ൽ വി​വ​ര​ങ്ങ​ളു​പ​യോ​ഗി​ച്ചാ​ണ്​ ആ​ളു​ക​ള്‍ ലോ​ക്​​ഡൗ​ണ്‍ ലം​ഘി​ക്കു​ന്നു​ണ്ടോ​യെ​ന്ന്​ നി​രീ​ക്ഷി​ക്കു​ന്ന​ത്. സിം​ഗ​പ്പൂ​രി​ലും രോ​ഗം ബാ​ധി​ച്ച​വ​രു​ടെ സ​ക​ല വി​വ​ര​ങ്ങ​ളും പു​റ​ത്തു​വി​ട്ട് അ​വ​ർ ആ​രു​മാ​യൊ​ക്കെ സ​മ്പ​ർ​ക്കം പു​ല​ർ​ത്തി​യെ​ന്ന​റി​യാ​നു​ള്ള ശ്ര​മ​മാ​ണ്​ ന​ട​ത്തി​യ​ത്. അ​മേ​രി​ക്ക​യി​ല്‍, ഫേ​സ്ബു​ക്ക് പോ​ലു​ള്ള വ​ൻ​കി​ട ടെ​ക്നോ​ള​ജി ക​മ്പ​നി​ക​ളെ കൂ​ട്ടു​പി​ടി​ച്ചാ​ണ് വ്യ​ക്തി​ക​ളു​ടെ സ​ഞ്ചാ​ര​ഗ​തി പ​രി​ശോ​ധി​ച്ച​ത്. 

യു​ദ്ധ​സ​മാ​ന​മാ​ണ് രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ സ്ഥി​തി​യെ​ന്ന് സ​ർ​ക്കാ​റു​ക​ള്‍ പ്ര​ഖ്യാ​പി​ക്കു​മ്പോ​ഴും യു​ദ്ധ​ത്തി​ല്‍പോ​ലും അ​നി​യ​ന്ത്രി​ത​മാ​യി ഇ​ങ്ങ​നെ വ്യ​ക്തി​സ്വാ​ത​ന്ത്ര്യ​ത്തി​ലേ​ക്ക് ക​ട​ന്നു​ക​യ​റാ​ൻ അ​ധി​കൃ​ത​ർ​ക്ക് അ​വ​കാ​ശ​മി​ല്ലെ​ന്ന്​ വ്യ​ക്തി​ക​ളു​ടെ സ്വ​കാ​ര്യ​ത​യെ​ക്കു​റി​ച്ച് പ​ഠ​നം ന​ട​ത്തു​ന്ന ആ​ഗോ​ള ഏ​ജ​ൻ​സി​യാ​യ ‘പ്രൈ​വ​സി ഇ​ൻ​റ​ർ​നാ​ഷ​ന​ലി’​െ​ൻ​റ സ്​​ട്രാ​റ്റ​ജി ഡ​യ​റ​ക്ട​റാ​യ അ​ല​സാ​ന്ദ്ര കോ​ർ​ബി​യ​ൻ പ​റ​യു​ന്നു. കോ​വി​ഡ് പ്ര​തി​രോ​ധ​ത്തി​നു​വേ​ണ്ടി ഇ​പ്പോ​ൾ ഉ​പ​യോ​ഗ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്ന ധാ​രാ​ളം വ്യ​ക്തി​ഗ​ത വി​വ​ര​ങ്ങ​ള്‍ ഉ​പ​യോ​ഗ​പ്പെ​ടു​ത്തി ഇ​നി​യ​ങ്ങോ​ട്ട് രാ​ഷ്​​ട്രീ​യ പ്ര​ക​ട​ന​ങ്ങ​ളെ​യും മ​ത​പ​ര​മാ​യ ച​ട​ങ്ങു​ക​ളെ​യും പ​ല രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളും നി​യ​ന്ത്രി​ക്കാ​നു​ള്ള സാ​ധ്യ​ത ഏ​റെ​യാ​ണെ​ന്ന്​ അ​ദ്ദേ​ഹം മു​ന്ന​റി​യി​പ്പ്​ ന​ൽ​കു​ന്നു. 

പ​ല​പ്പോ​ഴും രാ​ഷ്​​ട്രീ​യ നേ​തൃ​ത്വ​ത്തി​ന് ഇ​തൊ​രു അ​വ​സ​ര​മാ​ണ്. സ​മാ​ധാ​ന​സ​മ​യ​ത്ത്​ എ​ടു​ക്കാ​ൻ മ​ടി​ക്കു​ന്ന പ​ല ന​ട​പ​ടി​ക​ളും ഗ​വ​ണ്‍മെ​ൻ​റു​ക​ള്‍ ഇ​പ്പോ​ൾ എ​ടു​ക്കു​ന്ന​ത് പ​ല​ത​രം സൂ​ച​ന​ക​ള്‍ ന​ല്‍കു​ന്നു. ച​രി​ത്രം പ​റ​യു​ന്ന​ത് ഈ ​ന​ട​പ​ടി​ക​ള‍ി​നി പി​ൻ​വ​ലി​ക്കാ​ൻ ഗ​വ​ണ്‍മെ​ൻ​റു​ക​ള്‍ മ​ടി കാ​ണി​ക്കു​മെ​ന്നാ​ണ്. ചെ​റി​യ ഇ​ട​വേ​ള​ക്ക് വേ​ണ്ടി എ​ടു​ത്ത ഇ​ത്ത​രം ന​ട​പ​ടി​ക​ള്‍ ഏ​റെ​ക്കാ​ലം തു​ട​ർ​ന്ന​തി​ന് ധാ​രാ​ളം ഉ​ദാ​ഹ​ര​ണ​ങ്ങ​ളു​ണ്ട്. 2001 സെ​പ്​​റ്റം​ബ൪ 11ലെ ​ഭീ​ക​രാ​ക്ര​മ​ണ സ​ന്ദ​ർ​ഭ​ത്തി​ല്‍ അ​മേ​രി​ക്ക താ​ല്‍ക്കാ​ലി​ക​മാ​യെ​ടു​ത്ത പ​ല ന​ട​പ​ടി​ക​ളും 19 വ​ർ​ഷം പി​ന്നി​ട്ടി​ട്ടും പി​ൻ​വ​ലി​ച്ചി​ട്ടി​ല്ല. ദേ​ശ​സു​ര​ക്ഷ കാ​ര​ണ​ങ്ങ​ളാ​കു​മ്പോ​ള്‍ ജ​ന​ങ്ങ​ൾ എ​തി​ർ​പ്പി​നു മ​ടി​ക്കു​ക​യും പി​ന്നീ​ട്​ അ​ത് പ​തി​വാ​കു​ക​യും ചെ​യ്യും. 2016 ലെ ​റി​യോ ഒ​ളി​മ്പി​ക്സ് സ​മ​യ​ത്ത് പൊ​തു​സു​ര​ക്ഷ​ക്കാ​യി ബ്ര​സീ​ല്‍ ഏ​ർ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ പ​ല താ​ല്‍ക്കാ​ലി​ക ന​ട​പ​ടി​ക​ളും ഇ​പ്പോ​ഴും തു​ട​രു​ക​യാ​ണ്. റി​യോ ഡെ ​ജ​നീ​റോ​യും പ​രി​സ​ര​പ്ര​ദേ​ശ​ങ്ങ​ളും മു​ഴു​വ​നാ​യി കാ​മ​റ​പ്പി​ടി​യി​ലാ​ണ്. എ​ന്നാ​ലോ, ലോ​ക​ത്ത് ഏ​റ്റ​വു​മ​ധി​കം കൊ​ല​പാ​ത​ക​ങ്ങ​ള്‍ ന​ട​ക്കു​ക​യും മ​യ​ക്കു​മ​രു​ന്ന്-​അ​ധോ​ലോ​ക മാ​ഫി​യ​ക​ള്‍ വി​ഹ​രി​ക്കു​ക​യും ചെ​യ്യു​ന്ന ന​ഗ​ര​ങ്ങ​ളി​ലൊ​ന്നു റി​യോ ഡെ ​ജ​നീ​റോ​യാ​ണ്. അ​ഥ​വാ, കു​റ്റ​കൃ​ത്യ​ങ്ങ​ള്‍ കു​റ​ക്കാ​ന​ല്ല,  പൗ​ര​ന്മാ​രു​ടെ സ്വ​കാ​ര്യ​ത​യി​ലേ​ക്ക്​ എ​ത്തി​നോ​ക്കി അ​വ​രു​ടെ മൗ​ലി​കാ​വ​കാ​ശ​ങ്ങ​ൾ ലം​ഘി​ക്കാ​നേ കാ​മ​റ​ക​ൾ ഉ​പ​ക​രി​ച്ചു​ള്ളൂ. 

കോ​വി​ഡ്​ തീ​രു​മ്പോ​ഴേ​ക്കും ന​ല്ലൊ​രു വി​ഭാ​ഗം രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളി​ല്‍ സ്വ​കാ​ര്യ​ത എ​ന്നൊ​ന്നു​ണ്ടാ​കാ​ത്ത രൂ​പ​ത്തി​ല്‍ ഭ​ര​ണ​കൂ​ടം അ​തി​ല്‍ കൈ​ക​ട​ത്തി​യി​ട്ടു​ണ്ടാ​കും. അ​ത് ജ​നാ​ധി​പ​ത്യ-​പൗ​രാ​വ​കാ​ശ മൂ​ല്യ​ങ്ങ​ള്‍ക്ക് വി​ല ക​ല്‍പി​ക്കു​ന്ന സ​മൂ​ഹ​ങ്ങ​ളെ സം​ബ​ന്ധി​ച്ചി​ട​ത്തോ​ളം വ​ലി​യ തി​രി​ച്ച​ടി​യാ​കും. ഇ​ന്ത്യ​യി​ലും ലോ​ക്​‍ഡൗ​ണ്‍ പ്ര​ഖ്യാ​പി​ച്ച രീ​തി ഭ​ര​ണ​കൂ​ടം സ​മ​ഗ്രാ​ധി​പ​ത്യ സ്വ​ഭാ​വം കൈ​ക്കൊ​ണ്ട​തി​െ​ൻ​റ മ​കു​ടോ​ദാ​ഹ​ര​ണ​മാ​ണ്. കേ​വ​ലം നാ​ലു മ​ണി​ക്കൂ​ർ​മാ​ത്രം ന​ല്‍കി​ക്കൊ​ണ്ട് 21 ദി​വ​സ​ത്തേ​ക്ക് രാ​ജ്യ​ത്തെ മൊ​ത്തം അ​ട​ച്ചി​ടു​മ്പോ​ള്‍ അ​തി​നി​ര​യാ​യേ​ക്കാ​വു​ന്ന സാ​ധാ​ര​ണ മ​നു​ഷ്യ​രെ തീ​രെ പ​രി​ഗ​ണി​ച്ചി​ല്ല. അ​ന്ത​ർ​സം​സ്ഥാ​ന ഗ​താ​ഗ​തം പെ​ട്ടെ​ന്ന് നി​ല​ച്ച​തും ക​ർ​ഫ്യൂ ലം​ഘ​നം നേ​രി​ടാ​ൻ ക​ർ​ശ​ന ന​ട​പ​ടി​ക​ള്‍ സ്വീ​ക​രി​ച്ച​തും ദു​രി​ത​പ്പെ​യ്ത്താ​യാ​ണ് നി​ത്യേ​ന തൊ​ഴി​ലെ​ടു​ത്ത് ജീ​വി​ക്കു​ന്ന മ​നു​ഷ്യ​ർ​ക്ക്​ അ​നു​ഭ​വ​പ്പെ​ട്ട​ത്. ഉ​ന്ന​ത-​മ​ധ്യ​വ​ർ​ഗ​ങ്ങ​ളെ മാ​ത്രം പ​രി​ഗ​ണി​ച്ചു ന​ട​പ​ടി​ക​ളെ​ടു​ക്കാ​ൻ ഭ​ര​ണ​കൂ​ടം ത​യാ​റാ​യി എ​ന്ന​തു മാ​ത്ര​മ​ല്ല, സാ​ധാ​ര​ണ ജ​ന​ങ്ങ​ളെ തീ​രാ​ദു​രി​ത​ക്ക​യ​ത്തി​ലേ​ക്ക്​ ത​ള്ളി​വി​ട്ടു പൊ​ലീ​സി​ന് അ​മി​താ​ധി​കാ​ര​ങ്ങ​ളാ​ണ് ന​ല്‍കി​യ​ത്.
ഫി​ലി​പ്പീ​ൻ​സി​ൽ പ്ര​സി​ഡ​ൻ​റ്​ റൊ​ഡ്രി​ഗോ ഡ്യൂ​റ്റെ​ർ​റ്റെ ക൪​ഫ്യൂ ലം​ഘ​ക​രെ

വെ​ടി​വെ​ക്കാ​നു​ത്ത​ര​വി​ട്ടു. റ​ഷ്യ​യി​ൽ പ്ര​സി​സ​ൻ​റ്​ പു​ടി​ൻ പ​റ​ഞ്ഞ​ത് 15 ദി​വ​സം വീ​ട്ടി​ലി​രു​ന്നി​ല്ലെ​ങ്കി​ല്‍ 15 വ​ർ​ഷം ത​ട​ങ്ക​ലി​ലി​രു​ന്നോ​ളാ​നാ​ണ്. കെ​നി​യ​യി​ല്‍ ക൪​ഫ്യൂ സ​മ​യ​ത്ത് ബാ​ല്‍ക്ക​ണി​യി​ല്‍നി​ന്ന 15കാ​ര​നെ പൊ​ലീ​സ് വെ​ടി​വെ​ച്ചു​കൊ​ന്നു​വെ​ന്ന​ത് സം​ഗ​തി​യു​ടെ ഗൗ​ര​വം വ൪​ധി​പ്പി​ക്കു​ന്നു​ണ്ട്. ദ​ക്ഷി​ണാ​ഫ്രി​ക്ക​യി​ല്‍ പ​ട്ടാ​ളം ക​ർ​ഫ്യൂ ന​ട​പ്പാ​ക്കാ​നി​റ​ങ്ങി​യ​പ്പോ​ള്‍ അ​വി​ട​ത്തു​കാ൪​ക്ക് ഓ​ർ​മ​വ​ന്ന​ത് വം​ശ​വെ​റി​യു​ടെ കാ​ല​ത്തെ അ​ടി​യ​ന്ത​രാ​വ​സ്ഥ​യാ​യി​രു​ന്നു​വെ​ന്ന​ത് യാ​ദൃ​ച്ഛി​ക​മ​ല്ല.
കോ​വി​ഡ് കാ​ലം ക​ഴി​ഞ്ഞ് പ​ല രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളും സാ​മ്പ​ത്തി​കാ​ടി​യ​ന്ത​രാ​വ​സ്ഥ പ്ര​ഖ്യാ​പി​ച്ചേ​ക്കു​മെ​ന്ന അ​വ​സ്ഥ​യാ​ണ് നി​ല​വി​ലു​ള്ള​ത്. ഇ​തേ​റ്റ​വും വ​ലി​യ പ്ര​ത്യാ​ഘാ​തം സൃ​ഷ്​​ടി​ക്കു​ന്ന​ത് അ​മേ​രി​ക്ക​യി​ലാ​ണെ​ന്ന് വി​ദ​ഗ്​​ധ​ർ നി​രീ​ക്ഷി​ക്കു​ന്നു. വ​ലി​യ തോ​തി​ല്‍ ആ​ളു​ക​ളെ ജോ​ലി​യി​ല്‍നി​ന്ന് പി​രി​ച്ചു​വി​ടു​ന്ന​തും തൊ​ഴി​ലി​ല്ലാ​യ്മ ആ​നു​കൂ​ല്യ​ത്തി​ന് ആ​ളു​ക​ള്‍ കൂ​ട്ടം​കൂ​ട്ട​മാ​യി അ​പേ​ക്ഷി​ക്കു​ന്ന​തും ഓ​രോ ദി​വ​സ​വും അ​വി​ടെ കൂ​ടി​വ​രി​ക​യാ​ണ്. 

ഇ​ന്ത്യ​യി​ലും സ്ഥി​തി വ​ള​രെ മോ​ശ​മാ​കു​മെ​ന്ന് സാ​മ്പ​ത്തി​ക വി​ദ​ഗ്​​ധ​ർ ക​ണ​ക്കു​കൂ​ട്ടു​ന്നു. ചു​രു​ക്ക​ത്തി​ല്‍, കോ​വി​ഡാ​ന​ന്ത​ര ലോ​ക​ത്ത്​ മി​ക്ക​വാ​റും എ​ല്ലാ സ​മ​ഗ്രാ​ധി​പ​ത്യ ഭ​ര​ണ​കൂ​ട​ങ്ങ​ളും ക​ടു​ത്ത ന​ട​പ​ടി​ക​ള്‍ തു​ട​രാ​ൻ ത​യാ​റെ​ടു​ത്ത് നി​ല്‍ക്കു​മ്പോ​ള്‍ പൗ​ര​സ​മൂ​ഹം ജാ​ഗ​രൂ​ക​മാ​കു​ക​യും ഇ​ട​െ​പ​ടു​ക​യും ചെ​​യ്യേ​ണ്ടി​വ​രും.

Behind containment in Kerala: robust healthcare system, effective strategies

Shaju Philip
By January 30, the day India — and Kerala — reported its first COVID-19 case, a 23-year-old medical student who had returned from Wuhan, as many as 800 persons with China travel history had already been kept under observation in Kerala.

Kerala, which has to date seen 437 cases, 308 recoveries and two deaths, has consistently stayed ahead of the coronavirus curve, with its 70% recovery rate being the highest in the country. Kerala has so far tested 20,821 samples, also the highest for any state.
What sets its containment strategy apart?

Legacy of public health
Much before Kerala became a separate state in 1956, the region had seen several pathbreaking public health interventions. In 1879, the erstwhile Travancore rulers made a proclamation making vaccination compulsory for public servants, prisoners and students. In 1928, a parasite survey, done in association with the Rockefeller Foundation, led to the control of hookworm and filariasis.

This community health legacy got a further boost as the state’s focus on literacy and women’s education helped it attain near 100% vaccination levels and develop a culture of personal hygiene. The World Health Organization, in a survey held in 12 countries in 2005, found that hand-washing with soap after defecation had a prevalence of 34% in Kerala, the highest among the states/countries surveyed. So when the state began its ‘Break the Chain’ campaign during the COVID-19 outbreak — to promote hand-washing and use of sanitisers — it only served to reiterate some of those best practices.
 

Health infrastructure A critical factor in Kerala’s COVID-19 battle has been its robust healthcare system, considered on a par with those of many developed countries. In June 2019, Kerala topped all states on the NITI Aayog’s annual health index with an overall score of 74.01, more than 2½ times that of the least-performing state, UP (28.61).

Though Kerala has only been investing 5% of its total state plan outlay on healthcare — which is also roughly the national average spending in the sector — its focus on healthcare at the level of Primary Health Centres and Community Health Centres has stood it in good stead. With the management of these centres in the hands of three-tier local bodies, many of these have modern diagnostic facilities and offer tele-medicine services.

The state’s private health sector, once dominated by the Church, has grown rapidly in the last two decades, mainly on the back of investment from NRIs and corporate healthcare groups. At present, Kerala has 142,924 beds in its hospitals, of which the private sector accounts for 93,042.
Focus on the front line

On February 1, the state’s coronavirus control cells laid out guidelines on testing, quarantine, hospital admission and discharge criteria — a living document that is regularly updated.

Until late January, the state did not have any testing facility and throat swabs of suspected cases had to be sent to the National Institute of Virology (NIV), Pune. But by the first week of February, NIV-Alappuzha got sanction to conduct the tests. Over the last two months, Kerala’s COVID-19 testing facilities have grown to 13, ten of those in the government sector.

The state also stepped up its medical facilities, turning defunct hospitals into COVID-19 facilities. So far, 38 government hospitals have been converted into COVID-19 hospitals, and 800 ventilators in public hospitals and 1,578 in the private sector have been identified.
 

Lessons from Nipah While broadly sticking to the protocol set up by the Indian Council of Medical Research (ICMR), Kerala put in place its rigorous surveillance network, one that had been fine-tuned to perfection during the outbreak of the Nipah virus in 2018 and 2019.

Besides tracing contacts of positive cases, Kerala strictly enforced 28 days of home quarantine although the general incubation period of the virus is 14 days.

From early March, the state screened all international passengers. Even if someone managed to skip airport screening, they would have to deal with village committees, who kept the health department informed about fresh arrivals and ensured they remained indoors. In hotspots of Kasaragod and Kannur districts, some village panchayats even launched call centres, connecting those quarantined with the authorities.

Besides, route maps of positive cases, drawn through GPS data, were released to help people self-report if they suspected they might have come in contact with an infected person. Geo-mapping of those under observation enabled better cluster management.

Once flight operations were suspended, the state focused on inter-state road and rail travellers. Those who reached Kerala from other states since March 8 – and their contacts – were asked to isolate themselves. It’s this strategy that helped the state rein in infections from participants of the Tablighi Jamaat event in Delhi. While several other states started acting only when positive cases from among the Tablighis were reported, Kerala had already placed around 217 such persons under observation. Eventually, 20 of them tested positive.
 

Social, political participation Despite the largely bipolar nature of Kerala’s politics, almost the entire state would stay tuned to watch Chief Minister Pinarayi Vijayan address his daily press briefings on the state’s tackling of the situation. While Health Minister Shailaja holds daily meetings with district medical officers, the Chief Minister’s Office coordinates with other departments such as police, revenue, electricity, etc. Every evening, the CM chairs a review meeting attended by, among others, Dr B Ekbal, chairman of the expert committee on COVID-19.

The Kudumbashree Mission, the state’s poverty eradication and women empowerment programme, has been at the frontlines with volunteers pitching in to make masks and launching community kitchens.

India adrift, optimism hard to sustain

Jean Drèze and Amartya Sen 

The recent estimate of GDP growth for the third quarter of 2019-20, at around 4.7 per cent, has prompted a predictable sense of gloom. However, even the 4.7 per cent estimate is deceptive, since in per-capita terms, the corresponding figure would be just above 3 per cent. This, sadly, is no more than half the growth rate of per-capita GDP that India enjoyed five years ago.
The reasons for alarm, however, go much beyond the slowdown of GDP growth. If anything, there is too much rather than too little concern with growth estimates. We have to look beyond per-capita growth to what the people of India get from economic progress — health, education, social security and other necessities of a reasonably good life. If per-capita GDP is distant from better indicators of human development (such as life expectancy, mortality rates, morbidity indicators, literacy, schooling rates), even more distant are measures such as the total size of the economy. And yet policymakers today seem obsessed with India’s becoming a 5-trillion dollar economy and with its ‘overtaking’ — in this oddly devised race — more prosperous economies with much smaller population size. Confusion in economic objectives yields confounded economic policies. From the comfort of the total size of the economy for a large nation, we have to shift our gaze to the incomes of individuals and families, and from there to the capabilities to lead good lives that people can in fact enjoy. Optimism is hard to sustain as we get closer and closer to the miserable lives that a great many Indians have to live.
Economic indicators today related to people’s living conditions are indeed depressing. For instance, real agricultural wages have barely risen in the last few years. According to National Sample Survey data, there was an unprecedented decline in per-capita consumer expenditure between 2011-12 and 2017-18 (just after demonetization), and unemployment rates have never been higher since the mid-1970s. It is hard to avoid a sense of malaise if not a crisis.
Even in terms of macroeconomic indicators, many of them have turned for the worse in recent years: the investment rate, export growth, and bank credit, among others.
All this has been widely noted and discussed. What is less well understood is that this economic slowdown has been aggravated by the resilient inertia of social policy. In the first edition of An Uncertain Glory: India and Its Contradictions, published in 2013, we argued that India’s development strategy is fundamentally flawed in so far as it overlooks the central role of human capabilities, both as valuable in themselves and as means of further progress. That basic deficiency has not been removed over the years — quite the contrary.
To illustrate, there has been no significant initiative in the field of education under the NDA government. Six years have been spent waiting for the New Education Policy, which is yet to materialize (a draft was finally released last year, from which it is hard to get much encouragement). Meanwhile, it is business as usual.
The Indian public is perhaps insufficiently aware of the pathological nature of the country’s frail and fragmented education system. According to Unesco data, the proportion of children having to study in private schools at the primary level is just 12 per cent in the world as a whole. Among those who study in private schools, many are enrolled in non-profit educational institutions run by NGOs, churches, trade unions and other civic organizations. In India, by contrast, the proportion of children studying in private schools is around 35 per cent and rising, and the bulk of private-school enrolment is in profit-oriented schools. As elementary education turns into a market commodity, and quality depends on ability to pay, the schooling system reproduces the social inequalities it is meant to reduce. Even within the government sector, there are enormous variations in the quality of education facilities, with the worst being normally reserved for the poorest families and communities. Every year, millions of underprivileged children, who have much the same abilities and potential as other children, see themselves condemned to a life of harsh labour as they leave the schooling system without the most basic educational skills. None of this, however, seems to be a subject of major concern or even of serious discussion in Parliament, the media, the courts or other public forums.
Similar things can be said about other critical fields of social policy, such as health and social security. Spending on the Central government’s flagship health programme, Ayushman Bharat (farcically called “the world’s largest government funded healthcare programme” by the finance minister two years ago) was a microscopic Rs 3,200 crore in 2019-20 — that’s less than 0.02 per cent of GDP. The neglect of primary healthcare for all is appalling. Social security is also neglected, with the Central government’s contribution to old-age pensions frozen at a measly Rs 200 per month since 2006 and maternity benefits restricted to Rs 5,000 for one child per family in violation of the National Food Security Act. Even child welfare programmes, such as school meals and the Integrated Child Development Services, are still reeling from the deep budget cuts inflicted by the Narendra Modi government’s first full-fledged budget in 2015-16. The more essential a public service, the less interest it seems to receive today. Meanwhile, the country’s attention and energies are endlessly diverted by Hindutva’s pet projects, from cow vigilantism and the abrogation of Article 370 to the Citizenship (Amendment) Act and the construction of a temple at Lord Ram’s alleged birthplace. These distractions, deplorable as they are in their own right, also exact a heavy price in the form of reduced engagement with economic and social issues.
Alas, the prospects for the future have also been damaged by another recent setback — the retreat of democracy. ‘Retreat’ is a mild term in a situation where all democratic institutions are under attack and the most elementary democratic norms are being undermined — starting with the freedom of expression and dissent. The government is actively promoting a dangerous notion of good citizenship aligned to blind obedience to the State. Criticism of the government is increasingly seen as ‘anti-national’, and discouraged in every possible way. Anyone who speaks out against the government is at risk of being harassed in one way or another: NGOs may lose their FCRA, media agencies may be deprived of advertisement revenue, political leaders risk a tax raid, and poor people can simply be beaten up — or worse — for speaking up. Even mild criticisms of the government on social media can lead to sedition charges, a colonial relic in the Indian Penal Code. These tactics have huge chilling effects, as more and more citizens and institutions are anxious not to get on the wrong side of the government.
Along with the general weakening of democratic freedoms goes the championing of Hindu sectarian pursuits in the political arena, so there is a simultaneous weakening of democracy and India’s long commitment to secularism. What is no less disturbing is that resistance to these attacks on democracy and secularism has often been hard to present. Editors who defy State pressure to print strongly critical headlines, vice-chancellors who defend their students’ right to protest, judges who try to be fair without favouring governmental points of view, often face — direct or indirect — punishment from the ‘authorities’. There have still been defiant voices and dissents, and they have been very encouraging from the suppressed public, but there is room for many more.
In this respect, the recent nonviolent protests against the Citizenship (Amendment) Act and the National Register of Citizens are a tremendous source of inspiration and hope. The sit-in at Shaheen Bagh in New Delhi and the peaceful demonstrations it has inspired across the country are a living expression of the constitutional values of liberty, equality and fraternity. They have forged new solidarities across old divides and unleashed an unprecedented wave of creative thinking and action around democratic ideals. It is not surprising that these protests, too, have become a target of attack. Few things are more important at this time than to defend and expand these democratic spaces.

Jean Drèze is visiting professor, department of economics, Ranchi University; Amartya Sen is professor of economics and philosophy at Harvard University. A new edition of their joint book, An Uncertain Glory: India and Its Contradictions, has just been published by Penguin

ആര്‍ക്കുവേണ്ടിയാണ് ആ മണി മുഴങ്ങുന്നത്?

By ഷബിത

 ഫെമിനിസം എന്ന സംജ്ഞ വളരെ സൂക്ഷിച്ച് ഉപയോഗിക്കേണ്ട ഒന്നാണെന്നിരിക്കേ സാധാരണക്കാരന്റെ സാമാന്യബോധത്തില്‍ അത് പൊരിച്ച മത്തിയായും ഒ.എം.കെ.വിയായും വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. വ്യക്തിജീവിതത്തിലും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിലും ലിംഗങ്ങള്‍ വേര്‍തിരിവുകളുടെ അതിര്‍വരമ്പുകള്‍ പണിതതെന്തുകൊണ്ട് എന്ന അന്വേഷണത്തിനുള്ള ഉത്തരമാണോ ഫെമിനിസം? കേരളത്തിലെ സ്ത്രീപക്ഷചിന്തകളിലൂടെ ഒരു അന്വേഷണം. സാറാജോസഫ്, ഡോ. മിനി പ്രസാദ്, ഡോ. ഐറിസ് കൊയ്‌ലിയോ, സ്മിത നെരവത്ത് എന്നിവര്‍ സംസാരിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ഫെമിനിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വളര്‍ച്ചാ വഴികള്‍

സാറാജോസഫ്
എഴുത്തുകാരി, കേരളത്തിലെ ഫെമിനിസ്റ്റ്‌ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അമരക്കാരി

കേരളത്തിലെ നവോത്ഥാന മുന്നേറ്റങ്ങള്‍ ആരംഭിക്കുന്നത് തന്നെ സ്ത്രീകളുടെ പ്രശ്നങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ്. സ്ത്രീകളുടെ പ്രശ്നങ്ങള്‍ക്ക് പരിഹാരം അന്വേഷിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക മുന്നേറ്റമായാണ് അത് ആരംഭിക്കുന്നത്. പിന്നീടാണ് ജാതിവിരുദ്ധ പോരാട്ടമായൊക്കെ അത് മാറുന്നത്. കല്ലുമാല സമരമായാലും ചാന്നാര്‍ ലഹളയായാലും മുലക്കരത്തിനെതിരായ പ്രക്ഷോഭമായാലും പ്രാകൃതമായ അനാചാരങ്ങളാല്‍ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകളുടെ അവസ്ഥ നമ്മുടെ സാമൂഹിക പരിഷ്‌കര്‍ത്താക്കള്‍ വളരെ പ്രാധാന്യത്തോടെ ഉള്‍ക്കൊള്ളുകയും അതിനൊരു മാറ്റം വരണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുകയും അതിന്റെ ഫലമായിട്ടുണ്ടായ ചിന്തയില്‍ സാമൂഹിക പരിവര്‍ത്തനങ്ങളില്‍ സ്ത്രീകളുടെ മുന്നോട്ടുവരവ് എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവെക്കുകയുമായിരുന്നു. അയ്യങ്കാളിയുടെ സമയമാവുമ്പോഴേക്കും അത് സ്ത്രീ വിദ്യാഭ്യാസം എന്ന ആശയത്തിലേക്ക് വികസിച്ചു. സ്ത്രീകളുടെ തുല്യതയും സ്ത്രീ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആവശ്യകതയും ഊന്നിപ്പറഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് എല്ലാ നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങളും പ്രവര്‍ത്തിച്ചത്. സ്വാതന്ത്ര സമരകാലത്ത് ഗാന്ധിജിയായാലും ഈ വിഷയങ്ങള്‍ ഉയര്‍ത്തിയിട്ടുണ്ട്.

കുമാരനാശാനിലേക്ക് എത്തുമ്പോള്‍ സ്ത്രീകളുടെ തുല്യത എന്നതിനപ്പുറത്തേക്ക് സ്ത്രീയ്ക്ക് അവളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ സ്വയം നിര്‍ണയാവകാശത്തെപ്പറ്റി ലീല പോലുള്ള കാവ്യത്തില്‍ ആശാന്‍ മുന്നോട്ടുവെയ്ക്കുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ സ്ത്രീ വിമോചന മുന്നേറ്റം തുടങ്ങുന്നത് ഇവിടുത്തെ നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങള്‍ക്കും മുന്‍പാണ്. സ്ത്രീകളുടെ പ്രശ്നങ്ങളില്‍ ഊന്നിക്കൊണ്ടാണ് നവോത്ഥാന മുന്നേറ്റം വികസിക്കുന്നത് തന്നെ. അത് പിന്നീട് ജാതിവിരുദ്ധ പോരാട്ടമായും സ്വാതന്ത്ര സമര പോരാട്ടമായും സമാന്തരമായി വികസിക്കുകയായിരുന്നു. അതേസമയം അതിലധികവും പരിഷ്‌കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങള്‍ എന്ന നിലയിലായിരുന്നു.

വി.ടി ഭട്ടതിരിപ്പാടിലേക്കും ലളിതാംബിക അന്തര്‍ജനത്തിലേക്കുമൊക്കെ വരുമ്പോള്‍ അത് വളരെ ആഴവും പരപ്പുമുള്ള സാമൂഹിക പരിഷ്‌കരണമായി മാറുന്നത് കാണാം. അടുക്കളയില്‍ നിന്ന് അരങ്ങത്തേക്ക് എന്ന മുദ്രാവാക്യം സ്ത്രീ മുന്നേറ്റത്തിന് ചാലകശക്തിയായി. നവോത്ഥാന മുന്നേറ്റത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ശബ്ദം 'താഴില്‍ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക്' എന്ന നാടകത്തിലെ സ്ത്രീകളായിരുന്നു. സ്ത്രീകള്‍ തന്നെയായിരുന്നു ആ നാടകം സംഘടിപ്പിച്ചതും അതില്‍ അഭിനയിച്ചതുമെല്ലാം. ലളിതാംബിക അന്തര്‍ജനത്തിന്റെ വാക്കുകളുടെ തുടര്‍ച്ചയും കൂടുതല്‍ രാഷ്ട്രീയ ഉള്ളടക്കമുള്ളതുമായിരുന്നു ആ നാടകം. ക്രമാനുഗതമായ വളര്‍ച്ച സ്ത്രീകളുടെ വിമോചനത്തിനായുള്ള പോരാട്ടങ്ങള്‍ പരിഷ്‌കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങളില്‍ നിന്ന് വളര്‍ന്നു വന്നതായി കാണാം. അപ്പോഴേക്കും ലോകത്ത് ശക്തിപ്പെട്ടിരുന്ന സ്ത്രീ വിമോചനാശയങ്ങള്‍ 80 കളിലാണ് കേരളത്തിലെ സ്ത്രീകള്‍ ഉന്നയിക്കുന്നത്. അതായത് സ്ത്രീകള്‍ക്ക് ചെറിയ ചെറിയ പരിഷ്‌കരണങ്ങളല്ല ആവശ്യം അവളുടെ അവസ്ഥയുടെ മാറ്റമാണെന്നും ജനാധിപത്യ അവകാശങ്ങളുള്ള തുല്യ പൗരനെന്ന സ്ത്രീയുടെ വിമോചനമാണ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത് എന്നും പറഞ്ഞുകൊണ്ട് 80കളില്‍ വലിയ ചര്‍ച്ചകളും സംവാദങ്ങളും നടന്നു. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി സ്ത്രീ വിമോചന ഗ്രൂപ്പുകള്‍ കേരളത്തില്‍ സജീവമായി. രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടികളുടെയോ സാമൂഹിക നവീകരണ  പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടേയോ ഭാഗമല്ലാതെ സ്ത്രീകള്‍ സ്വതന്ത്രമായിട്ട് ഞങ്ങളുടെ വിമോചനം ഞങ്ങളുടെ മുന്‍കയ്യില്‍ ഞങ്ങളുടെ വിമോചനം എന്ന ആശയം മുന്നോട്ട് വെച്ചുകൊണ്ട് എണ്‍പതുകള്‍ തൊട്ടിവിടെ വളരെ സജീവമായിട്ട് വരികയുണ്ടായി. അത് എണ്ണത്തില്‍ കുറവായിരിക്കാം. പക്ഷേ, വളരെ അധികം സംവാദങ്ങള്‍ക്കും തുറന്ന ചര്‍ച്ചകള്‍ക്കും സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങള്‍ക്കും അത് വഴിവെച്ചു. എണ്‍പതുകളിലെ സ്ത്രീകളുടെ വിമോചന പോരാട്ടങ്ങളോട് ചേര്‍ന്നുകൊണ്ടുതന്നെ ഉയര്‍ന്നുവന്ന കുറേ മുന്നേറ്റങ്ങളുണ്ട്. ദളിത് മുന്നേറ്റങ്ങള്‍, പരിസ്ഥിതി മുന്നേറ്റങ്ങള്‍, ട്രാന്‍സ് ജെന്‍ഡേഴ്സിന്റെ മുന്നേറ്റങ്ങള്‍ തുടങ്ങിയവയാണവ. ഇവയെല്ലാം ചേര്‍ന്ന് ഒരു നവധാര ഉണ്ടായത് കാണാം. അത്തരത്തില്‍ സ്ത്രീ വിമോചന പ്രസ്ഥാനം എന്നത് ഒറ്റക്ക് നില്‍ക്കുന്ന ഒന്നല്ല. സ്ത്രീകളെപ്പോലെ ചൂഷണംചെയ്യപ്പെടുന്നവരും അരികുവത്കരിക്കപ്പെടുന്നവരുമായ ഇതര വിഭാഗങ്ങളെക്കൂടി ചേര്‍ത്ത് നിര്‍ത്തുന്ന ഒരു സമഗ്രമായ മുന്നേറ്റമാണ് സ്ത്രീ വിമോചന പ്രസ്ഥാനങ്ങള്‍ ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നത്. ക്രമാനുഗതമായ വളര്‍ച്ചയും വികാസവും അന്വേഷണവും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളും ഉള്ള ഒന്നാണ് കേരളത്തിലെ സ്ത്രീ വിമോചന പ്രസ്ഥാനം.

നേരത്തെ ഞാനുള്‍പ്പടെയുള്ള ആളുകള്‍ സ്ത്രീ വിമോചന മുന്നേറ്റങ്ങളെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവര്‍ത്തനമായാണ് കണ്ടിരുന്നത്. ആ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ സിദ്ധാന്തങ്ങള്‍ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. കുടുംബത്തിനകത്ത് നടക്കുന്ന സ്ത്രീ ചൂഷണം എന്നത് കുടുംബത്തിനകത്തെ വൈകാരിക കാര്യമാണെന്നും വ്യക്തികളുടെ കാര്യമാണെന്നും പറഞ്ഞിരുന്ന കാലഘട്ടത്തില്‍ ഭര്‍ത്താവ് ഭാര്യയെ തല്ലുന്നതിന് നാട്ടുകാര്‍ക്കെന്താ എന്ന് ചോദിക്കുന്ന അവസ്ഥയില്‍ നിന്ന് അതിന്റെ കാരണങ്ങള്‍ എന്ത് എന്നും അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയമെന്താണെന്ന് അന്വേഷിക്കുകയുമാണ് ചെയ്തത്. അങ്ങനെയാണ് പുരുഷാധിപത്യപരമായ വ്യവസ്ഥ നിലനില്‍ക്കുന്നു എന്നും അത് മാറ്റിമറിക്കാതെ സ്ത്രീക്ക് തുല്യതയുള്ള ഒരു വ്യവസ്ഥ ഉണ്ടാവില്ല എന്ന തിരിച്ചറിവ് വെച്ചുകൊണ്ട് ഞങ്ങള്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ തുടങ്ങി. അത്തരത്തിലുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ അടിത്തറ എല്ലാ സ്ത്രീ വിമോചന പ്രസ്ഥാനങ്ങള്‍ക്കും ആവശ്യമാണ്. അതില്ലെങ്കില്‍ വ്യക്തികളുടെ സ്വാതന്ത്രത്തിന്റെയും വ്യക്തി വിമോചനത്തിന്റെയും കേവലം ലൈംഗിക വിമോചനത്തിന്റെയും പ്രശ്നമായി ചുരുക്കാന്‍ വളരെ എളുപ്പമാണ്. എല്ലാം അങ്ങനെയാണെന്ന അഭിപ്രായമില്ല. സ്ത്രീകളെപ്പോലെ പ്രശ്നമനുഭവിക്കുന്ന സ്ത്രീകളും ദളിതരും ട്രാന്‍സ്ജെന്‍ഡേഴ്സും കര്‍ഷകരും ഒക്കെ അടങ്ങിയിട്ടുള്ള ഒരു വലിയ സമൂഹത്തിന്റെ ആശയമാണ് സ്ത്രീ വിമോചനം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്. ആ സിദ്ധാന്തങ്ങളില്‍ ഊന്നിയാണ് ഞങ്ങളെപ്പോലുള്ളവര്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചത്.

ഉത്തരാധുനിക യുഗത്തിലെ ഫെമിനിസം; സിദ്ധാന്തങ്ങളിലെ വ്യതിചലനങ്ങള്‍

ഡോ. ഐറിസ് കൊയ്ലിയോ
എഴുത്തുകാരി, അധ്യാപിക

ഫെമിനിസം എന്നത് രാഷ്ട്രീയപ്രാധാന്യമുള്ള ഒരുപരികല്പനയും പ്രതിരോധ പ്രക്രിയയുമാണ്. ആണധികാരവ്യവസ്ഥ കാലാകാലങ്ങളിലായി നിലനിര്‍ത്തിപ്പോരുന്ന സ്ത്രീവിധേയത്വത്തെ, അത് നിയമം വഴിയോ സാമൂഹികമായ പരുവപ്പെടുത്തല്‍ വഴിയോ, വ്യക്തികളുടെ പെരുമാറ്റങ്ങള്‍ വഴിയോ പരമ്പരാഗതമായി രൂപപ്പെടുത്തിയ സാമൂഹിക മിത്തുകളുടെ നിര്‍മിതികള്‍ക്കെതിരെയുള്ള മുന്നേറ്റങ്ങളും പ്രതിരോധങ്ങളുമാണ് ഫെമിനിസം അഥവാ സ്ത്രീവാദപ്രസ്ഥാനം എന്നതുകൊണ്ട് അര്‍ഥമാക്കുന്നത്. അത് ആണധികാരത്തിന്റെ ചുവടുപിടിച്ച് അതിന് ബദലായി സൃഷ്ടിക്കുന്ന പെണ്ണധികാരമല്ല; പ്രകൃതിയും മനുഷ്യരും സഹവര്‍ത്തികളാകുന്ന തുല്യതയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രമാണ്. വിധേയത്വത്തിന്റെ കുലീനതയല്ല സ്ത്രീശക്തിയുടെ പ്രതിബിംബം. ഓരോ സ്ത്രീയും സ്വച്ഛമായി എടുക്കുന്ന 'സ്ത്രീശരീരം സ്ത്രീയുടെ അവകാശം' എന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്‍മേലുള്ള വ്യക്തിപരമായ ഉത്തരവാദിത്തം തന്നെയാണ് സൈദ്ധാന്തികമായി ഫെമിനിസത്തിനുള്ള നിര്‍വചനം.

മേരി വൂള്‍സ്റ്റണ്‍ ക്രാഫ്റ്റിന്റെയും (ആദ്യത്തെ ഫെമിനിസ്റ്റ് ചിന്തക) സഹകാരികളുടെയും നേതൃത്വത്തില്‍, അമേരിക്കന്‍ വിപ്ലവകാലത്ത് സമാന്തരമായി ഉയര്‍ന്നുവന്ന സ്ത്രീ പോരാട്ടങ്ങളുടെ ലിബറല്‍ ഫെമിനിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെയാണ് ഫെമിനിസത്തിന്റെ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളുടെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. സ്ത്രീയുടെ സ്വാഭിമാനത്തെ തകര്‍ക്കുന്ന അക്രമങ്ങളെയും ഭീഷണികളെയും പ്രതിരോധിച്ചുകൊണ്ട് തുല്യതയുള്ള, നീതിപൂര്‍വകമായ, ആണ്‍-പെണ്‍ ബന്ധങ്ങള്‍ക്കായി ലിബറല്‍ ഫെമിനിസം ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ഏറെ വിമര്‍ശനങ്ങളുയര്‍ന്ന റാഡിക്കല്‍ ഫെമിനിസം 1967-68 കാലത്തെ പൗരാവകാശ സമാധാന പ്രസ്ഥാനങ്ങളില്‍നിന്നാണ് രൂപപ്പെട്ടത്. സ്ത്രീയെ അടിച്ചമര്‍ത്തുന്നത് മറ്റെല്ലാ വിധത്തിലുള്ള അടിച്ചമര്‍ത്തലുകളെക്കാള്‍ നിന്ദ്യമാണെന്നും വംശീയവും സാംസ്‌കാരികവും വര്‍ഗീയവുമായ എല്ലാ സാമൂഹിക നിര്‍മിതികളിലും ഇത് മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്നതിനാല്‍ സാമൂഹികക്രമങ്ങള്‍ തന്നെയാണ് ഉടച്ചുവാര്‍ക്കേണ്ടതെന്നും റാഡിക്കല്‍ ഫെമിനിസം അപലപിച്ചു.

സ്ത്രീകളുടെ അടിച്ചമര്‍ത്തലിന്റെ കാരണങ്ങള്‍ മുതലാളിത്ത സ്വകാര്യ സാമ്പത്തികസംവിധാനങ്ങളില്‍ അന്വേഷിക്കുകയായിരുന്നു മാര്‍ക്സിസ്റ്റ്  സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഫെമിനിസം. ഇത്തരം സാമൂഹിക സംവിധാനങ്ങള്‍ തകരുന്നതിലൂടെ സ്ത്രീകളുടെ വിമോചനവും സാധ്യമാകുമെന്ന് അവര്‍ വിഭാവനം ചെയ്തു. സ്ത്രീകളുടേതായ ഒരു ബദല്‍ സാംസ്‌കാരികത നിര്‍മിച്ചെടുത്തുകൊണ്ടാണ് കള്‍ചറല്‍ ഫെമിനിസം രൂപപ്പെട്ടത്. സ്ത്രൈണ സവിശേഷതകളായ സൗമ്യതയും കാരുണ്യവും കൊണ്ട് ശക്തീകരണം സാധ്യമാക്കാമെന്ന് അവര്‍ വാദിച്ചു. പ്രകൃതിയിലേക്കുള്ള ഉണര്‍വായാണ് ഇക്കോ ഫെമിനിസം പിറവികൊണ്ടത്. ആണധികാര ശ്രേണീബദ്ധസമൂഹം എല്ലാ വിഭവങ്ങളും ചൂഷണം ചെയ്യുന്നതിനാല്‍ സമാന്തരസാമൂഹികക്രമം ചിട്ടപ്പെടുത്തി, പ്രകൃതിയെ, ഭൂവിഭവങ്ങളെ, ജന്തുജാലങ്ങളെ, സ്ത്രീകളെ എല്ലാം ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന വികസനചിത്രമാണ് ഇക്കോ ഫെമിനിസം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.

ഫെമിനിസത്തിന്റെ അന്വേഷണങ്ങളും നിരീക്ഷണങ്ങളും മാനവചരിത്രത്തിലുണ്ടാക്കിയ ആഘാതങ്ങളെയാണ് ഫെമിനിസ്റ്റ് വേവ്സ് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. രാഷ്ടീയമായും സാംസ്‌കാരികമായും ബൗദ്ധികമായും നാല് സ്ത്രീവാദതരംഗങ്ങള്‍ അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ ആരംഭിച്ച് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലെത്തിനില്ക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ വോട്ടവകാശത്തിനും അധികാരപങ്കാളിത്തത്തിനുമായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളും അതിലൂടെ പൊതു ഇടങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശവുമാണ് ഒന്നാം ഫെമിനിസ്റ്റ് തരംഗമായി നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്. തുടര്‍ന്ന് 1960-70കളില്‍ രൂപപ്പെട്ട നിരവധിയായ സ്ത്രീസ്വതന്ത്ര്യപ്രസ്ഥാനങ്ങള്‍ രണ്ടാം തരംഗമായി അറിയപ്പെട്ടു. സാമൂഹികമായും നിയമപരമായുമുള്ള തുല്യതയ്ക്കായാണ് ഇവ പരിശ്രമിച്ചത്. കറുത്തവര്‍ഗക്കാര്‍ക്കും കീഴാളവിഭാഗങ്ങള്‍ക്കുമിടയിലെ സ്ത്രീകള്‍ വരേണ്യസമൂഹത്തിലെ സ്ത്രീകളാല്‍ തമസ്‌കരിക്കപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തില്‍ വംശീയതയുടെ പേരിലുള്ള നീതിക്കായി നടത്തിയ ലിംഗപദവി പോരാട്ടങ്ങളെയാണ് മൂന്നാം ഫെമിനിസ്റ്റ് തരംഗങ്ങളായി അടയാളപ്പെടുത്തിയത്. അഭയാര്‍ഥി അവസ്ഥകളുടെയും സാംസ്‌കാരിക വൈവിധ്യങ്ങളുടെയും വംശീയ ഇടപെടലുകളുടെയും ലോകത്തെ ലിംഗപദവി അസമത്വങ്ങള്‍ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു നാലാം ഫെമിനിസ്റ്റ്തരംഗം.

ഇന്ത്യന്‍ സമൂഹങ്ങളിലും സമാന്തര തരംഗങ്ങള്‍ തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടു മുതല്‍ വിദേശമിഷണറിമാര്‍ നേതൃത്വം നല്കിയ സ്ത്രീശാക്തീകരണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും അനാചാരങ്ങള്‍ക്കെതിരെയും മനുഷ്യാവകാശങ്ങള്‍ക്കുവേണ്ടിയുമുള്ള ശക്തമായ സമരങ്ങള്‍, സ്വാതന്ത്ര്യ സമരരംഗത്ത് ഗാന്ധിജിയുടെ നേതൃത്വത്തില്‍ വളര്‍ന്നുവന്ന സ്ത്രീശാക്തീകരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങള്‍, സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര സ്ത്രീശാക്തീകരണപ്രസ്ഥാനങ്ങള്‍ ഇവയൊക്കെ ഫെമിനിസ്റ്റ് തരംഗങ്ങളായി നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. തുല്യമായ സ്വകാര്യ സ്വത്തവകാശത്തിന്, വിദ്യാഭ്യാസതൊഴില്‍ അവകാശത്തിന്, കുടുംബത്തിലെ നീതിയുക്തമായ പങ്കാളിത്തത്തിന് ഒക്കെ മൂന്നാം തരംഗം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. അക്രമത്തിനും പീഡനത്തിനുമെതിരായി നീതി തേടിക്കൊണ്ടാണ് നാലാം തരംഗം ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. മാധ്യമങ്ങളില്‍, പ്രത്യേകിച്ചും നവമാധ്യമങ്ങളില്‍ നാലാം ഫെമിനിസ്റ്റ് തരംഗം അനിഷേധ്യമായ ഇടം കണ്ടെത്തി. വിവേചനപരമായ എല്ലാ നീക്കങ്ങള്‍ക്കുമെതിരെ, ആണധികാരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയസാമൂഹികമതാത്മകമായ എല്ലാ തലങ്ങള്‍ക്കുമെതിരെ സ്ത്രീകള്‍ മുന്നോട്ടുവരുന്നു. പിതൃത്വത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തപങ്കാളിത്തവും ആണ്‍-പെണ്‍ വൈയക്തികബന്ധങ്ങളിലെ ഉത്തരവാദിത്തവും ആവശ്യപ്പെടുന്നു ഈ കാലം. നവമാധ്യമങ്ങളില്‍ക്കൂടിയുള്ള ഹാഷ് ടാഗ് ക്യാംപെയ്നുകള്‍: മീ റ്റൂ; യെസ് ഓള്‍ വിമെന്‍; ബ്രിങ് ബാക് അവര്‍ ഗേള്‍സ് തുടങ്ങിയുള്ള ഇടങ്ങള്‍ സ്ത്രീശക്തീകരണത്തിന്റെയും സ്വാഭിമാനത്തിന്റെയും തുല്യതയുടെയും കളമെഴുത്തുകളാണ്; പ്രതിരോധങ്ങളാണ്. യു.എന്‍ ഇപ്പോള്‍ നിര്‍ദേശിക്കുന്ന ' ഓരോരുത്തരും തുല്യതയിലേക്ക്'എന്ന ലിംഗപദവി ശാക്തീകരണപ്രമേയം കൂടി നാലാം തരംഗത്തോട് ചേര്‍ത്തുവായിക്കാം.

ഫെമിനിസം ഉപജീവനത്തിന്റേതുകൂടിയാണ്

ഡോ. മിനിപ്രസാദ്
എഴുത്തുകാരി, സാമൂഹ്യപ്രവര്‍ത്തക, അധ്യാപിക

ചരിത്രത്തിലും സംസ്‌കാരത്തിലും തമസ്‌കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു സമൂഹത്തിന് നാവും ശബ്ദവും നല്‍കുകയാണ് ഫെമിനിസം എന്ന പ്രസ്ഥാനം കൊണ്ട് അര്‍ഥമാക്കിയത്. തങ്ങള്‍ ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്ന ദൗത്യത്തെക്കുറിച്ച് അതിന്റെ പ്രോദ്ഘാടകര്‍ക്ക് ശരിയായ ബോധ്യവുമുണ്ടായിരുന്നു. ചരിത്രം പോലും അവന്റെ കഥകളും വീരഗാഥകളും മാത്രമായിപ്പോയ ഒരു കാലത്ത് (His-story ആണ് ചരിത്രം Her-story അല്ല) അങ്ങനെയൊരു സമൂഹത്തിന് ശക്തമായ ഒരു ശക്തമായ സ്ഥാനം നേടിക്കൊടുക്കേണ്ട കര്‍ത്തവ്യമാണ് തങ്ങളുടേത് എന്ന ബോധത്തോടെ പ്രവര്‍ത്തിച്ചതിനാല്‍ അവരുടെ വാക്കുകള്‍ക്ക് ചാട്ടുളിയുടെ മൂര്‍ച്ചയും പാരുഷ്യവും ഉണ്ടായി.

നിലനിന്ന സാമൂഹ്യ വ്യവസ്ഥിതിയോടുള്ള പ്രതിഷേധം എന്ന നിലയില്‍, പിതൃആധിപത്യ വ്യവസ്ഥിതിയോടുള്ള വെല്ലുവിളി എന്ന നിലയില്‍ സ്ത്രീവാദികളുടെ പ്രവൃത്തിയും പ്രഖ്യാപനങ്ങളും ഉള്‍ക്കൊള്ളാന്‍ ഈ സമൂഹത്തിനും പ്രയാസകരമായിരുന്നു. അന്ന് അവര്‍ ചെയ്ത പ്രവൃത്തിയുടെ പേരില്‍ത്തന്നെയാണ് ഇന്നും അത് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത് എന്നതാണ് ഖേദകരമായ വസ്തുത. 1960-ല്‍ അത് തുടങ്ങിയ കാലത്ത് നിന്നും മുന്നോട്ട് പോയി മറ്റ് ആശയങ്ങളോട് ചേര്‍ന്ന് വളര്‍ച്ച പ്രാപിച്ചു. അങ്ങനെ ഫെമിനിസം പാരിസ്ഥിതിക ചിന്തകളോട് ചേര്‍ന്ന് പ്രവര്‍ത്തനവിധേയമാവുന്നതാണ് ഇക്കോഫെമിനിസം അഥവാ പരിസ്ഥിതി തീവ്രവാദം.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെയാണ് ഭൂമിയുടെ നിലനില്‍പ്പിന് നേരെ ഭീഷണികളുയര്‍ന്നു തുടങ്ങിയത്. ഭൂമിയിലെ വാഴ്വ് വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു എന്നുള്ള തിരിച്ചറിവുകളാണ് പരിസ്ഥിതി ചിന്തകള്‍ക്ക് അടിസ്ഥാനമായത്. സയന്‍സിന്റെ അപൂര്‍വമായ വളര്‍ച്ച പരിസ്ഥിതിയെ ചൂഷണം ചെയ്ത് മുന്നോട്ട് പോയപ്പോള്‍ ജീവന്റെ നിലനില്‍പ്പ് ഭീഷണിയാകും വിധം വെല്ലുവിളികള്‍ ശക്തമാവുന്നുണ്ട് എന്ന തിരിച്ചറിവില്‍ നിന്നാണ് പാരിസ്ഥിതിക ദര്‍ശനങ്ങള്‍ ശക്തമാവുന്നത്. സ്ത്രീയെയും പരിസ്ഥിതിയെയും ചൂഷണം ചെയ്തതും വിലയിടിച്ചതും പിതൃആധിപത്യ മൂല്യവ്യവസ്ഥയില്‍ ഊന്നിനിന്ന ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതിക വിദ്യയും കൂടിയായിരുന്നു.

അതുകൊണ്ട് ചൂഷണവിധേയമാകുന്ന സകലതിനോടും ഒപ്പമുള്ള ഒരു മോചനമാണ് ആവശ്യം എന്നുമുളള കാഴ്ചപ്പാടിന്റെ ഭാഗമാണ് ഇക്കോഫെമിനിസം എന്ന പുതിയ ദര്‍ശനത്തിന്റെ ഉദയത്തിന്റെ കാരണമായത്. സ്ത്രൈണചേതനയ്ക്ക് മാത്രം സാദ്ധ്യമാകുന്ന സഹജഭാവത്തിന്റെ കനിവിലൂടെ ഈ ഭൂമിയേയും അതിന്റെ സര്‍വചരാചരങ്ങളെയും ചേര്‍ത്തുപിടിക്കാനുള്ള ഒരു ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ഈ ദര്‍ശനം. പുരുഷനില്‍ നിന്നുള്ള മോചനം മാത്രം ലക്ഷ്യമാക്കിരുന്ന ലിബറല്‍ ഫെമിനിസത്തില്‍ നിന്നും ഇക്കോഫെമിനിസം പലതലങ്ങളില്‍ വ്യത്യസ്തമാണ്. പുരുഷനല്ല സ്ത്രീയുടെ ലക്ഷ്യമെന്നും സ്ത്രീയായിരിക്കുമ്പോളുള്ള ശാരീരിക വ്യതിയാനങ്ങളെ അധമബോധത്തോടെയല്ല വീക്ഷിക്കേണ്ടതെന്നും ആ ദര്‍ശനം അന്നേ തന്നെ പറഞ്ഞുവച്ചു. പുരുഷനോടല്ല, പുരുഷവ്യവസ്ഥകളോടാണ് കലമ്പേണ്ടതെന്നുതന്നെ പറഞ്ഞു. നിലവിലുള്ള സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക സ്ഥിതിയ്ക്കെതിരെയുള്ള പ്രക്ഷോഭമാണ് ആവശ്യമെന്നതിലും അവര്‍ക്ക് ബോധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.

1974-ല്‍ എഴുതിയ The Time of Ecofeminism എന്ന ലേഖനത്തിലൂടെ ഫ്രഞ്ച് ഫെമിനിസ്റ്റ് ഫ്രാന്‍സ്വാ ദ യൂബോണ്‍ ആണ് ഈ ദര്‍ശനം മുന്നോട്ട് വച്ചത്. കൃഷിയും ഭൂമി ഉടമസ്ഥതയും സ്ത്രീയുടെ ഉടമസ്ഥതയില്‍ നിന്നും അപഹരിക്കപ്പെടുകയും പകരം പുരുഷാധിപത്യം അവയത്രയും കാല്‍ക്കീഴമര്‍ത്തുകയും ചെയ്തതാണ് ഭൂമിയുടെ നാശത്തിന് കാരണമായതെന്നും പറഞ്ഞാണ് ഫ്രാന്‍സ്വാ തന്റെ ലേഖനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നത്. സ്ത്രൈണതയില്‍ അധിഷ്ഠിതമായ ഭൂമിലോകത്തില്‍ എല്ലാവര്‍ക്കും സുരക്ഷിതമായ ഒരിടം പ്രദാനം ചെയ്യും എന്നായിരുന്നു അവര്‍ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞത്.

മനുഷ്യരെ ആണും പെണ്ണും എന്നതിനപ്പുറത്തേക്ക് മനുഷ്യരായി മാത്രം പരിഗണിക്കുക എന്നാഹ്വാനം ചെയ്ത ഫ്രാന്‍സ്വാ ഒരുപക്ഷേ ഹ്യൂമനിസമായിട്ടാണ് ഈ ദര്‍ശനത്തെ കണ്ടത്. എന്തുകൊണ്ട് സ്ത്രീയെ ഈ ചുമതല ഏല്‍പ്പിച്ചു എന്നാണെങ്കില്‍ പാരിസ്ഥിതിക ദുരന്തങ്ങള്‍ അവളെ കൂടുതല്‍ ബാധിക്കുന്നു. ജലക്ഷാമം രൂക്ഷമാകുന്നതോടെ കുടിവെള്ളത്തിനായുള്ള സ്ത്രീയുടെ അലച്ചില്‍ വര്‍ധിക്കുന്നു. വനങ്ങളുടെ നാശമാകട്ടെ കാലിത്തീറ്റയ്ക്കും വിറകിനുമായുള്ള നടത്തം കൂട്ടുന്നു. അതിലൂടെ അവളുടെ ആരോഗ്യത്തിന് ക്ഷയം സംഭവിക്കുന്നു. കീടനാശിനികളുടെ അമിത ഉപയോഗം പ്രകൃതിയ്ക്കും അതിന്റെ സര്‍വചരാചരങ്ങള്‍ക്കും പ്രതികൂലമായിരിക്കുന്നതുപോലെ കൊഴുപ്പുകൂടുതലുള്ള സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തില്‍ അവയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും കൂടുതലായി അടിഞ്ഞുകിടക്കും. അങ്ങനെ പ്രകൃതിയുടെ ദുരന്തങ്ങളോരോന്നും സ്ത്രീയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. പുരുഷന് പ്രാമുഖ്യമുള്ള ഇന്നത്തെ അധികാരഘടനകളൊന്നും രേഖീയമായ വികസനത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രങ്ങളായ ഇത്തരം ദുരന്തങ്ങളുണ്ടെന്ന് നടിക്കുകയില്ല.

മേരിഡാലി സൂസന്‍ഗ്രിഫിന്‍, കരോളിന്‍ മര്‍ച്ചെന്റ്, റോസ്മേരി റൂതര്‍ഫോഡ് എന്നിവരിലൂടെ ഇക്കാഫെമിനിസത്തിന് രൂപങ്ങളും ഭാവങ്ങളും കൈ വന്നു. വാല്‍പല്‍ വുഡ് വിശേഷിപ്പിച്ചതുപോലെ ആശയവൈവിധ്യത്തിന്റെ ഒരു വലിയ കുടക്കീഴ് ആയി ഇത് പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു. നാടുകടത്തപ്പെടുന്നവരും ഭൂമാതാക്കളും ഭ്രഷ്ടരാക്കപ്പെടുന്നവരും കുലീനരായ കാട്ടാളരും അധ്വാനിക്കുന്ന ജനസമൂഹങ്ങളും എല്ലാമടങ്ങുന്ന ഒരു വലിയ കുടക്കീഴ്. ഇവ ശ്രദ്ധയോടെ പുതിയസദാചാരം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സ്ത്രൈണതയുടെ സഹജാവബോധത്തിലൂന്നി നില്ക്കുന്ന ഈ പ്രസ്ഥാനം സഹഭാവത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം നല്‍കുന്നത്. ഉപഭോഗസംസ്‌കാരത്തിന് ചൂഷണവിധേയയായ പെണ്ണിനോട്, നശിച്ചുപോയ സസ്യജാലങ്ങളോട്, അന്യം നില്‍ക്കുന്ന ജന്തുജാലങ്ങളോട് എല്ലാം ഒരേ മനോഭാവത്തോടെ പൊരുത്തപ്പെടാനും അവരെ ചേര്‍ത്തുപിടിക്കാനും. ചിപ്കോ പ്രസ്ഥാനത്തിലൂടെ മരങ്ങളുടെ പൂത്തു നിന്ന സ്നേഹവും സിംഹവാലന്‍ കുരങ്ങിലൂടെ നിശബ്ദത താഴ്വരയെ സംരക്ഷിക്കാന്‍ നടന്ന പ്രക്ഷോഭങ്ങളെയും ഇതോട് ചേര്‍ത്താണ് വായിക്കുന്നത്.

മണ്ണും വെള്ളവും സസ്യങ്ങളും ജന്തുജാലങ്ങളെയും കൂടി ഉള്‍പ്പെടുത്തി സമൂഹം എന്ന സങ്കല്പത്തെ ഇവര്‍ വികസിപ്പിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ജൈവസംസ്‌കൃതിയുടെ പാരസ്പര്യത്തില്‍ ആരോഗ്യദായകമായ മണ്ണും വെള്ളവും വായുവുമായി പ്രാദേശിക സ്വയംപര്യാപ്തത. സാമൂഹ്യനീതിയില്‍ ഊന്നി നില്ക്കുന്ന ഈ പ്രസ്ഥാനം ജീവന്റെ നിലനില്‍പിന്റെ വലിയ ദര്‍ശനമാണ്. അത് കൊണ്ടാണ് വന്ദനാശിവ ഇതിനെ ഉപജീവനത്തിന്റെ ഫെമിനിസം എന്നുവിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഇതൊരു ദര്‍ശനം എന്നതില്‍ കവിഞ്ഞ് അവസാനത്തെ ജീവനോപായമാണെന്ന ആവാസയോഗ്യമാം വിധം വരുംതലമുറയ്ക്ക് കൈ മാറണമെങ്കില്‍ ഈ സഹഭാവത്തിന്റെ കനിവ് മാത്രമേ നമുക്കുള്ളൂ എന്നുപോലും ഓര്‍ക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സിദ്ധാന്തങ്ങള്‍ക്ക് മെരുങ്ങാന്‍ കൂട്ടാക്കാത്ത എന്റെ ഫെമിനിസ്റ്റ്

സ്മിത നെരവത്ത്
എഴുത്തുകാരി, സാമൂഹ്യപ്രവര്‍ത്തക, അധ്യാപിക

വെര്‍ജീനിയ വൂള്‍ഫിനേയോ, സിമോണ്‍ ദ ബുവിനേയോ ഞാന്‍ വായിച്ചിട്ടില്ലായിരുന്നു. പക്ഷേ ഞാന്‍ ഫെമിനിസ്റ്റായിരുന്നു. ചെറിയ കുട്ടിയായിരുന്നപ്പോള്‍ എപ്പഴോ നേരം വൈകിയെത്തിയതിന് അച്ഛന്‍ നന്നായി അടിച്ചപ്പോള്‍ അടുക്കളയിലെ പാതകത്തിനടിയില്‍ ഒളിച്ചിരുന്നു ഞാന്‍ വിളിച്ചു കൂവി., 'നിങ്ങള്‍ തിന്നാന്‍ തരുന്നുണ്ടെന്നു കരുതി ഞാന്‍ നിങ്ങളുടെ അടിമയല്ല '. വീണ്ടും തല്ലാനോങ്ങിയ അച്ഛന്‍ ഒരു നിമിഷം അനങ്ങാതെ നിന്നു. പിന്നെ വടി താഴെയിട്ട് നിശബ്ദനായി തിരികെ തന്റെ വായനാമുറിയിലേക്കു പോയി.

എനിക്കു നിഷേധിക്കപ്പെട്ട ഇടങ്ങള്‍, സ്വപ്‌നങ്ങള്‍, കൂട്ടുകാര്‍ ഒക്കെയും എന്നെ അന്നേ അസ്വസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതെനിക്കു തന്നത് കടുത്ത തലവേദനയും, നിരന്തരമായ വേദനകളും മാത്രമായിരുന്നു. ബസ്സില്‍, ക്ലാസില്‍, വീട്ടില്‍, സംഘടനകളില്‍, നിരത്തില്‍ ഒക്കെയും ഞാന്‍ ആണധികാരത്തോടു കലഹിച്ചു കൊണ്ടേയിരുന്നു. വീട് ഏറ്റവും അസ്വസ്ഥത നിറഞ്ഞ ഇടമായി. വായിക്കുന്ന കഥകളിലെ, പ്രത്യേകിച്ച് പെണ്ണെഴുത്തുകാരുടെ കഥകളിലെ കഥാപാത്രങ്ങള്‍ ഞാന്‍ തന്നെയായി മാറി. ആശാ പൂര്‍ണ്ണദേവിയുടെ ട്രിലോജികളിലെ, സുവര്‍ണ്ണലതയിലെ, ബകുളിന്റെ കഥയിലെ പെണ്ണുങ്ങള്‍, മാധവിക്കുട്ടിയുടെ, സാറാ ജോസഫിന്റെ, ബി.എം. സുഹറയുടെ, ഒക്കെ എഴുത്തുകളിലെ പെണ്ണുങ്ങള്‍ എന്നെ വിടാതെ പിന്തുടര്‍ന്നു.അവര്‍ക്കൊപ്പം ഞാന്‍ കരഞ്ഞു, സന്തോഷിച്ചു, അതിരുകള്‍ കടക്കുന്നതിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം ആസ്വദിച്ചു.

ഏറ്റവും അടുത്ത സുഹൃത്തും പിന്നെ പങ്കാളിയുമായ പ്രകാശന്‍ എന്റെ അസ്വസ്ഥതകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് നിരന്തരം ഫെമിനിസത്തെക്കുറിച്ചും നിലനില്‍ക്കുന്ന വ്യവസ്ഥയുടെ പരിമിതിയെക്കുറിച്ചും ഒക്കെ എനിക്ക് എഴുതുകയും, എന്നോട് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കാലത്ത് എനിക്ക് 20 വയസ് മാത്രമേ പ്രായമുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അപ്പോഴും ഞാനെന്റെ കാഴ്ചകളിലൂടെ ലോകത്തെ കാണാന്‍ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല. പക്ഷേ ഫെമിനിസം ലോകത്തിന്റെ തന്നെ വിമോചനത്തിലേക്കുള്ള പല വഴികളില്‍ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണെന്ന് മെല്ലെ മെല്ലെ ഞാന്‍ തിരിച്ചറിഞ്ഞു തുടങ്ങിയിരുന്നു. അന്ധമായ പുരുഷ വിദ്വേഷത്തിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രമെന്ന ചീത്തപ്പേര് പ്രവര്‍ത്തന പദ്ധതിക്കുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് മുഖ്യധാര വ്യവഹാരങ്ങളും, ജനപ്രിയ സിനിമകളും, പുസ്തകങ്ങളുമെല്ലാം വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. പക്ഷേ എനിക്കങ്ങനെ തോന്നിയതേയില്ല. പാതി വരുന്ന മനുഷ്യര്‍, സ്ത്രീകള്‍ നിരന്തരം അടിച്ചമര്‍ത്തപ്പെടുന്നതിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ, അതിനെതിരെ കലഹിച്ച, സമരം ചെയ്ത, സാമൂഹികമായ വലിയ മാറ്റങ്ങള്‍ക്കു വഴിതെളിക്കുന്ന ഈ ചിന്താപദ്ധതിക്ക് എങ്ങനെ പുരുഷ വിദ്വേഷിയാവാന്‍ കഴിയും?

ഞാന്‍ വെര്‍ജീനിയ വൂള്‍ഫിനെ വായിച്ചു. സിമോണ്‍ ദബുവയെ വായിച്ചു. കെയ്റ്റ് മില്ലറ്റ്, സീസു, ക്രിസ്തേവാ, ഇറിഗാറെ, ജൂഡിത്ത് ബട്ട്ലര്‍, എലേന്‍ ഷോവാള്‍ട്ടര്‍ എന്നിങ്ങനെ നിരവധി പ്രതിഭാധനരായ പെണ്ണുങ്ങളുടെ എഴുത്തുകളിലൂടെ എന്റെ ചിന്തകളെ മിനുക്കിയെടുത്തു. ആദ്യമൊക്കെ ആണധികാര പ്രിവിലേജുകള്‍ ആസ്വദിക്കുന്ന എന്റെ എല്ലാ ആണുങ്ങളോടും ഞാന്‍ കലഹിച്ചിരുന്നു. ചിലര്‍ എന്നോട് തര്‍ക്കിച്ചു. പിണങ്ങി, വഴിമാറിപ്പോയി. ചിലര്‍ തിരിച്ചറിവിന്റെ തെളിച്ചത്തോടെ സംസാരിക്കാന്‍ തയ്യാറായി. ആണ്‍ ലോകം തയ്യാറാക്കി തന്ന രൂപത്തെ, നടപ്പിനെ', ഭാഷയെ ഒക്കെ ഉപേക്ഷിക്കാനും, മാറ്റിപ്പണിയാനും ശ്രമിച്ചു തുടങ്ങി. മുടി മുഴുവനായും മൊട്ടയടിച്ചു. രാത്രിയില്‍ ഏറെ യാത്ര ചെയ്തു. പുരുഷ സൗഹൃദങ്ങളെ ഒളിമറ ഇല്ലാതെ പുറത്തു കാട്ടി. അന്നേരം അനുഭവിച്ച സംഘര്‍ഷങ്ങളെ ചിരിച്ചു തള്ളി. കുടുംബത്തിലേക്ക് മെല്ലെ മെല്ലെ മാറ്റങ്ങളുണ്ടാക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചു.താന്‍ അതുവരെ അനുഭവിച്ച ചില പ്രിവിലേജുകള്‍ ഒഴിവാക്കി എന്റെ പങ്കാളി അടുക്കളയില്‍ പണിയെടുക്കാനും, കുഞ്ഞിനെ പോറ്റാനും ഒക്കെ തുടങ്ങി. എന്റെ വ്യത്യസ്തമായ ലോകത്തെഅംഗീകരിക്കാന്‍ അവന്‍ പതിയെ പതിയെ തയ്യാറായി. വീട്ടിലേക്കു മാത്രമായി ഞാന്‍ ചുരുങ്ങിപ്പോകുന്നുവെന്ന് തോന്നുമ്പോഴൊക്കെ, എന്റെ അധ്വാനത്തെ അംഗീകരിക്കാതിരിക്കുമ്പോള്‍ ഒക്കെ ഞാനവനോടും കലഹിക്കും. പിണങ്ങും. മകനെ ഒരാണ്‍കുട്ടിക്കു എക്കാലവും കുടുബത്ത് നല്‍കുന്ന പരിഗണനകള്‍ കൊടുക്കാതെ വളര്‍ത്താന്‍ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

പാര്‍ശ്വവല്‍ക്കരിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യരെ, ട്രാന്‍സ്ജെന്‍ഡേസ്, ഗേ, ലെസ്ബിയന്‍ തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്ത മനുഷ്യരെ അടുത്തറിയാന്‍ തുടങ്ങി. പുരുഷാധികാര വ്യവസ്ഥയുടെ ഇരകള്‍ തന്നെയാണ് പുരുഷനെന്നും, അവന്‍ പക്ഷേ അത് തിരിച്ചറിയാതിരിക്കുന്നത് കുറ്റകരമായ അനാസ്ഥയാണെന്നും മനസിലാക്കി. കലഹിക്കാതെ തന്നെ അവനെ തിരുത്താനും, അവനോട് സംവദിക്കാനും ഉള്ള ഇടങ്ങള്‍ വികസിപ്പിച്ചെടുക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. എന്നാല്‍ അവളെ മുറിപ്പെടുത്തുന്ന എല്ലാത്തരം അനീതികളോടും വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാതെ പൊരുതാന്‍ മടിച്ചതേയില്ല. പെണ്ണിന്റെ അനുഭൂതികളുടെ ലോകത്തെ മെല്ലെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.ശരീരത്തിന്റെ ആനന്ദങ്ങള്‍ തികച്ചും സ്വതന്ത്രമായി ആസ്വദിക്കാന്‍ പഠിച്ചു. സിസ്റ്റര്‍ഹുഡ് അഥവാ സാഹോദര്യത്തിന്റെ കരുണ നിറഞ്ഞ ലോകത്തേക്ക് അതെന്നെ നയിച്ചു. ചിന്തിക്കുന്ന, ബുദ്ധിയുള്ള പെണ്ണുങ്ങളുമായതെനിക്കു സൗഹൃദം നല്‍കി. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ലോകം തിരിച്ചറിയാതെ പോയി ജീവിച്ചുതീര്‍ക്കുന്ന പെണ്ണുങ്ങളെ ചേര്‍ത്തുപിടിക്കാന്‍ അതെനിക്കു കരുത്തു തന്നു.

പെണ്ണിന്റെ പ്രശ്നങ്ങള്‍ തന്നെ വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് ഫെമിനിസം എന്നെ പഠിപ്പിച്ചു. ദളിത് സ്ത്രീയുടെയും കറുത്ത വര്‍ഗ്ഗ സ്ത്രീകളുടെയും പ്രശ്നങ്ങള്‍ മറ്റു സ്ത്രീകളില്‍ നിന്നു വ്യത്യസ്തമാണെന്നു ഫെമിനിസ്റ്റുകള്‍ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു. ആലീസ് വാക്കറുടെ വുമണിസം, പുതിയ കാഴ്ചകളിലേക്ക്, അനുഭവങ്ങളിലേക്ക് കൂട്ടികൊണ്ടു പോയി. ഹെട് റോസെക്ഷ്യല്‍ ഫെമിനിസ്റ്റുകളോട്  ലെസ്ബിയന്‍സ് സ്ത്രീകളല്ല എന്ന മോണിക്ക വിറ്റിംഗിന്റെ  തുറന്നടിക്കല്‍ അതുവരെയുള്ള ബോധത്തിനേറ്റ കനത്ത അടിയായി. സ്വയം വിമര്‍ശനത്തെ, വൈവിധ്യത്തെ ഇത്രമേല്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന മറ്റേത് പ്രസ്ഥാനമാണുള്ളത്! അവസാനത്തെ പെണ്ണും, അരികുവല്‍ക്കരിക്കപ്പെട്ട LGBT വിഭാഗങ്ങളും ട്രാന്‍സ് മനുഷ്യരുമെല്ലാം വിമോചിപ്പിക്കപ്പെടും വരെ, അവരെല്ലാം സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പുതിയ ലോകത്തിലേക്കുണരും വരെ ആത്മാര്‍ത്ഥമായി നെഞ്ചില്‍ കൈവച്ച് തന്നെ പറയും, അതെ ഞാന്‍ ഫെമിനിസ്റ്റാണ്.

By
ഷബിത